Huy Gia Phương's Life

25/06/2026

Khi bạn được nuôi nấng từ những câu chuyện được gia tộc bạn dựng lên bằng sự ái kỷ. Bạn sẽ chỉ nhìn thấy chính bạn.

Còn lại, những điều nhỏ nhặt, đẹp đẽ như thế này, luôn hiện hữu nơi này, nơi từng được tắm táp bằng mồ hôi và tâm huyết (không của riêng ai) là vô hình.

Bạn muốn chấm dứt thì bạn đừng khơi gợi nghen!

Huy Gia Phương

21/06/2026

17/06/2026

Tôi lại về vườn cũ, nơi mà chẳng ai biết tôi sẽ về đó chỉ để tìm chút bình yên. Tôi từng đọc đâu đó rằng: ”Bình yên trong tâm mỗi con người, cho dù trốn chạy khỏi chốn phồn hoa đô hội để tìm bình yên khi tâm trạng bất an, thì liệu có bình yên được không?”. Tôi biết, nhưng vẫn phải tìm về nơi ấy để đào xới nỗi buồn thẳm sâu trong tâm khảm, rồi tự thấy trái tim chằng chịt chắp vá mình rưng rức.
Từ ngày tôi bỏ xứ đi, nội về với đất. Bìm bìm leo kín sân nhà cũ. Tôi về vườn cũ, dọn cỏ, chặt bớt đám cách lồi mọc vươn vãi mé ao. (Loại lá này hồi đó nội hay hái vào cuốn bánh xèo). Giờ mọc hoang không ai dọn. Ở thành phố, cách lồi được mấy quán café trồng trong chậu làm cảnh. Tôi thở dài thườn thượt khi phát hiện loại cây lá dại quê mùa được người thành thị tưng tiu. Mấy chậu cây chưa lột được hết gốc quê đã phải sống cuộc đời tù túng làm duyên cho phố.
Vườn cũ, mù u rụng đầy, gặp mưa nẩy mầm lên cây như thể người ta trồng rừng. Tôi bứng gốc cây con, chặt cây lớn bằng đầu người, tuốt bớt đám lá chuối khô cho thân cây gọn lại. Vườn cũ xác xơ quá. Lòng bàn tay đỏ tấy, lâu rồi tôi không làm việc gì nặng, có cầm cái chổi cũng là chổi bông cỏ quét nhà, đâu có cầm chổi chà quét sân như dưới quê. Vậy mà bây giờ tôi muốn được quét dọn vườn nhà đến như vậy. Chui vào đám râm bụt, tôi chặt dưới gốc bìm bìm để mớ dây nhợ xanh rì rì ấy chết khô rồi kéo xuống đất, ủ thành đống châm lửa đốt. Mùi cỏ khô, mùi đất cháy, mùi ngai ngái khói chiều làm mắt cay xè.
Tôi khóc.
Tôi nhớ có một lần cũng đốt khói chiều như thế, những thứ nó đốt tất tần tật đều là kỷ vật của nội. Sau đám tang ba bữa, tôi dọn hết những thứ linh tinh nội cất đầy trên đầu tủ. Một xấp vỏ hộp bánh được nội vuốt thẳng nếp và xếp gọn gàng trên nóc, tôi không biết nội cất giữ những hộp giấy như vậy để làm gì, chỉ biết mỗi lần xóm giềng có giỗ chạp, nội đều mua một hộp bánh quy, tỉ mẩn lấy bánh ra đặt vào cái quả giấy để đi cúng. Còn vỏ hộp thì xếp lại chồng lên tủ, cứ thế mà dày thêm lên. Vậy mà tôi nỡ lòng đốt hết. Không phải đốt vì lời cô Sáu nói: ”Nội bây cất giữ ba món đồ linh tinh, mọt mối vô cắn mục nhà…”. Tôi đốt để mỗi một kỷ vật nội để lại không vò nát đứa lỳ lợm ương bướng như tôi mỗi ngày, mỗi giờ vì nhớ nội…
Ngọn khói chiều nay sau vườn nhà hoang hoải.
Trở về vườn xưa để tìm chút bình yên hay về để đào xới vết chân trần năm cũ? Tôi mân mê nét chữ tinh nghịch trên thân cây gòn. Nơi mà hồi đó ba chị em xúm xít khắc tên mình lên đó bằng dao cùn dùng để dọn cỏ. Nét chữ theo năm tháng đã biến dạng thành hình thù kì dị, có lẽ chỉ có chị em tôi mới hiểu được dấu vết đó là gì. Tôi bắc ghế trèo lên chảng ba cây, ngồi vắt vẻo như đứa con gái mười sáu năm về trước. Tay cầm quyển vở học bài, mắt ngó láo liêng cuối con đường mòn xóm dưới. rồi bất thình lình phóng vèo xuống đất chạy ù vào nhà, chui xuống gầm giường trốn…người ta.
Người ta là người đã qua mấy chục đời bà con lắt léo, được gia đình bên ấy chấm tôi làm con dâu trong một đám giỗ gần. Ở quê, con gái lớn phải đi dọn đám giỗ dằn công. Tỉ như ở xóm nhà nào có giỗ thì các nhà khác cho con đến dọn trước hôm tiên thường. Từ đó người lớn coi đứa nào vừa mắt thì ngỏ lời với nhà đứa đấy. Người quê đơn giản đến cả chuyện hạnh phúc vợ chồng. Không như tôi từng nghĩ: ”Tại sao con gái quê phải chịu thiệt thòi? Khi còn nhỏ thì sống với gia đình, lớn lên chưa kịp có cho mình một thằng con trai vừa ý đã phải lấy chồng theo sự sắp đặt, rồi về nhà chồng gánh vác cả giang sơn. Tuổi đời ngày càng lớn, già, buồn… rồi theo ông theo bà về nằm với đất bên nhà người ấy?!”. Tôi đoảng, nghĩ chi cho cực tấm thân? Tôi muốn bay nhảy cho biết Sài Gòn, biết lao vào cuộc mưu sinh như những gì đọc được trên trang báo cũ, biết nhịn chút miếng ăn để san sẻ cho kẻ hành khất nào đó bên đường? Biết bước tới con đường vẽ vời trong quá khứ, biết quay lại ôm hòn đá vứt đi khi vừa vấp ngã… Hóa ra tôi biết nhiều hơn những đứa con gái cùng trang lứa đang vẫn yên bình trên chính mảnh đất xưa, nơi mà bây giờ tôi phải ngược gió ngược mưa để trở về.

Tôi về để đốt lá sau vườn.

Tôi về để được miên man mùi khói ướt. Mùi của quê hương, của chốn bình yên khi người ta trẻ. Giờ thì tâm hồn tôi già nua, cằn cỗi. Tôi phải mượn ngọn khói chiều để chắp vá những yêu thương rời rạc, để nghe ngóng tiếng cười vang vọng bến sông quê, để mỗi chiều được nằm sát triền đê nghe tiếng rúc rích của con dế mèn bên ngọn cỏ. Được nghe hương đất, mùi bùn, được tắm táp những cơn mưa chiều ồn ã, gội sạch đời.

Viết ở hẻm 207 Nguyễn Văn Đậu năm 2010.

16/06/2026

Đâu đó Sài Gòn. [Hẻm 92 Nguyên Hồng. Hẻm công chúa của Hồ Huy Sơn]

Chổ cổng nhà mình bước ra, thả hai chân rà rà rồi nép xe lách qua lối hẹp. Lòng mình không chật chội như hẻm, kệ người ta, nếu thật sự có chổ dựng xe tốt hơn, không ai lại tràn hết đường như vậy được.

Xóm biết chuyện, gật đầu chào nhau vài tiếng: "Qua được hôn chị?". Rồi kiểu họ dợm bước tới dời xe. Mình xua tay: "Được, kệ đi, khỏi cưng ơi!". Thật ra là không được, khó, bực, lỡ như cháy hẻm, nhà mình trong cùng thì khó mà thoát.

Biết sao giờ, người ta cũng mần ăn, mình cũng mần ăn. Mà cái hẻm cụt, hai cửa nhà sát mí nhau. Túi rác đến giờ xe đến lấy người ta mới đem ra cửa. Tại nhà có xe nhiều họ nằm nghỉ trưa dưới nền gạch, sát cửa, sát đường, chỉ cách chổ mình để rác vài ba bước chân.

Mà xóm giềng tỉ năm, mình chỉ nhắc đến họ bằng cái tên nghề nghiệp. Lúc quạu, chỉ qua đó nói: "Nhà cha nội nước mắm dựng xe bít hẻm". Thật sự chưa biết tên họ của lối xóm thật sự là gì, cứ ông bà nước mắm. Tại nước mắm ám mùi cả xóm. Họ chiết xuất, họ đóng gói thành phẩm rồi giao khắp Sài Gòn. Bữa nọ đầu năm lớp sáu, gái út nhà mình về khoe: "Mẹ, con học chung bạn Yến, bản là con của chú nước mắm".

Rồi có hôm ông chồng bà Mít nhà bên trong, ổng lên cơn chửi hết vợ đến con, giậm chân bất lực, bỏ đi rủa sả: "Nhà xẻ mít mà mày đem chó về nuôi, dơ, tao đập chết!". Con chó con hông biết sự tình, cửa nhà mít đóng cái rầm, nó co giò vọt thẳng vô nhà mình, ngoắc đuôi, hửi hửi, dúi mũi vào chân người này, người kia, rồi nằm ình như đã chạy đến đúng nhà. Đúng nghĩa chạy nạn, kiểu gì ở bển một hồi cũng bị ông Mít đòi đập, rồi ông Mít con lỡ ôm chó về, lớp sợ ba đánh đòn, lớp lo con chó không chốn nương thân, ảnh ngồi buồn so.

Chỉ có con chó là nó vô tri, ngoắc đuôi giỡn hớt với toàn thể con nít nhà mình. Sau trận làm quen ba chớp ba xáng, bọn con nít ôm luôn con chó không thả, xúi nhau đóng cửa nuôi luôn. Ngoài kia ông Mít hầm hầm, bà Mít trốn luôn trong nhà. Mình rón rén bước ra: "Chị ơi, cho em con chó này nhe!". Con mẹ Mít, kiểu thoát được cái cục nợ trần ai, mẻ nạt ngang: "Nuôi đi, hổng nuôi tui cũng thả cho nó đi đâu nó đi. Cái thằng quỷ sứ (là thằng Mít con) đó nó báo...".



Rồi xe tải về, phải mất vài tiếng xuống hàng, dọn dẹp. Vài thứ còn vương vãi dưới đường, trước nhà mình đậu xe. Còn chưa kịp quét, chưa kịp dội nước, chủ nhà đã mặt nặng mày nhẹ đi ra. Người ta không thích bất kỳ thứ gì áng trước cửa nhà, dù có hôm chỉ mất vài phút đậu lại rồi đi.

Người ta, là cái người luôn ngồi trước camera để canh xe nào vô hẻm, xe nào áng cửa, để người ta đi ra kéo cổng rình rang, lườm nguýt rộn ràng. Thì ra cuộc đời ai nấy đều bận rộn như nhau không phân biệt sướng khổ. Mà có khi mắc lu bu ghét bỏ người khác lại bận rộn hơn cả xóm. Phải rình rập canh me, phải phùng mang trợn má, phải tính toán từng câu chữ để đảm bảo rằng đuổi được cái bọn hay đậu xe tải trước nhà mình.

Cũng có nhà không chịu nổi mà yên lặng bán đi. Nhà mới dọn về. Tiệc tùng sau tân gia rình rang. Hát hò mừng nhà mới dài hơn cả con hẻm. Có hôm nhơn tiện sự tử tế, thấy nhà đối diện có sân, nhà mới gởi vài chiếc xe rồi yên tâm hát, nhậu. Nhà cũ giữ giùm xe cho nhà mới. Chiều không dám đóng cửa đi, tối không dám khóa cửa ngủ. Đợi nhà mới hát xong dẫn xe về. Tự nhiên thấy mình vô lý, bèn bước qua đề nghị nhà mới dắt xe về.

Nhà mới vừa dắt hết xe, công an phường vô đến.

Rồi sau đó không nghe họ hát nữa. Xóm mình đã tử tế với nhau thật là đến nơi đến chốn.

Trời ơi tui nhớ hẻm rồi...

16/06/2026

Em về nhanh để khóc
Hôm qua chưa kịp buồn
Vì tiền nong gạo thóc
Cơm nước còn chưa buông

15/06/2026

La rầy con cái không phải là cách xả stress để mang lại niềm vui cho mình. Nhưng nó hiệu quả khi chúng ta hướng toa tàu đang lệch về phía đoàn tàu, mà chúng ta là đầu tàu.

Khi không còn có thể chịu đựng (và tự hỏi lý do vì sao chúng ta phải chịu đựng?) một con người, một nhóm người quen có lối sống ích kỷ, nó dẫn đến hành vi vô đạo đức, chỉ để phục vụ cho thói quen xàm xí nhất đời là được thấy người khác tả tơi.

Dạy con đón nhận sự ruồng bỏ bằng cách chịu đựng hay phản ứng bằng bản năng một con người, bằng vai trò của những đứa con bị tách khỏi tờ giấy lộn, dù trên thực tế, nó chỉ là hình thức. Và chẳng còn ai sử dụng hay duy trì.

Dạy con nên chấp nhận rằng chúng ta thiệt thòi hơn họ, hay dạy con có quyền được buồn bực, thậm chí có quyền được nổi điên theo đúng bản năng một con người. Khi đón nhận sự bất công từ ruột rà máu mủ?

Nếu phải im lặng và chấp nhận. Sau đó là gì? Chúng ta đang đào tạo ra một thế hệ tiếp theo, xem việc cắt đứt hoàn toàn các mối quan hệ sau ly hôn bằng hình thức phủi nhẹ con cháu ra khỏi quyển sổ mà họ nghĩ đó là "nhà" cho khuất mắt, cho rảnh nợ, cho bõ ghét, cho xong. Rồi họ khoe nhau chiến tích chỉ để cốt ý "dằn mặt" đối phương. Nếu chúng ta chấp nhận và dạy con thản nhiên đi qua, con cái chúng ta mặc nhiên xem chuyện tổn thương người khác, kể cả việc cha mẹ tổn thương con cái, ông bà tổn thương cháu, anh chị em ruột tổn thương nhau....là một chuyện bình thường, một hình thức giải trí. Thì hệ lụy khôn lường.

Chúng ta là con người, con người thì không thể sống bất nhẫn và vô tri với cảm xúc thật của chính mình. Con người phải có quyền được giận dữ và phản kháng khi gặp sự cố cảm xúc. Khi chúng ta phản kháng, bằng cách này hay cách khác, kể cả khi bất lực mà khóc với nhau rằng: "Mẹ buồn và giận vì các con!". Thì đó cũng là cách chúng ta dạy cho con cái cách phản ứng tự nhiên khi bị tác động.

Họ trêu- mình giận.
Họ ghẹo- mình cười.
Họ đánh- mình đau.
Và khi đau- mình có quyền lên tiếng.

Và sau mọi tổn thương cảm xúc. Mình có quyền bộc lộ nỗi đau và cách chúng ta xử lý nỗi đau đó thì mới chứng minh được nhân cách một con người.

Không phải chịu đựng và xem sự tổn thương như một cách sống cho vui, vô tri và bất lương.

Sự bất lương trong cách đối đãi với ruột rà máu mủ, nó ăn mòn vào nhận thức và biến chúng ta thành một trong số họ. Đó là cách chúng ta tha thứ nửa vời- điều mà chỉ có quỷ dữ mới làm.

Chúng ta là con người. Chúng ta đang dạy nhau cách sống như một con người. Đừng dạy trẻ em xem bất công là chuyện bình thường.

Vì những đứa trẻ lớn lên trong sự bình thường hóa cái ác, mai này rất dễ trở thành người gây tổn thương cho kẻ khác mà không còn cảm thấy gì nữa.

14/06/2026

Chúng ta chỉ thật sự sống thảnh thơi khi được ở đúng nơi mình thuộc về.

Today, I sat in the stands watching my son play basketball, after many years of being absent from his games.