25/12/2025
Gần đây mình có trải qua một mối quan hệ, nói ra không phải để kể xấu mà chỉ để soi chiếu lại tâm lý của mình. Họ liên tục lấn lướt mình cả về thời gian và sự hỗ trợ, nhưng lại lờ đi nhu cầu được công nhận của mình. Mình theo quán tính cũ vẫn nhún nhường. Nhưng sau mỗi lần nhún nhường lại mang cảm giác chạnh lòng khi họ coi việc mình làm là đương nhiên, không có sự trân trọng.
Thực ra mối quan hệ đó chỉ giúp tô đậm lên để mình phải giật mình nhìn lại. Vì khi mình quan sát tất cả các mối quan hệ với “người ngoài” như công việc hay bạn bè, mình cũng cùng mô thức đó.
Cùng là người cả nể, nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn thì mình thấy diễn biến tâm lý có sự khác nhau giữa người này với người kia.
Ví dụ như trong tâm lý của bạn mình, bạn ấy thấy rất rõ là bản thân không muốn làm, nhưng vì cả nể nên vẫn im lặng và chiều theo ý đối phương.
Còn với mình thì cơ chế lại khác. Tâm trí mình vô thức hạ giới hạn của mình xuống mức tối thiểu. Mình luôn cảm thấy chừng nào vẫn có thể thu xếp được thời gian, công sức, các nhu cầu khác, thậm chí cả sự tôn nghiêm của bản thân thì mình vẫn chiều theo đối phương. Chỉ đến khi người khác coi cái tiêu chuẩn tối thiểu của mình là đương nhiên, thì mình mới nhận ra sự nhượng bộ của mình không mang lại giá trị cho mối quan hệ.
Cũng là khi mình nhận ra mình vô thức mang tâm thế “muốn giữ” và “sợ mất”.
Trong quá trình liên tục tự hỏi “vì sao tôi lại muốn giữ & sợ mất MQH?”, “vì sao tôi không có giới hạn cho sự đáp ứng của mình?”, mình mới lờ mờ nhớ ra một kỷ niệm hồi nhỏ. Hồi đó lúc nào bố mẹ đi làm (mẹ mình thường có 1-2 tiết dạy ở trường rồi về) mẹ thường để mình ở trong nhà một mình rồi khóa cửa lại. Mình ngồi trên bậu cửa sổ, thò chân qua song cửa và chờ lũ bạn hàng xóm chạy qua chơi cùng. Giao tiếp với nhau qua song cửa. Có những đứa trẻ lớn hơn nắm được điểm yếu của mình là sợ không có ai ở lại chơi cùng nên đưa ra những yêu sách, đòi hỏi cho đồ ăn, đồ chơi, thậm chí cả vài món đồ của bố. Bọn nó dọa rằng nếu không làm theo, bọn nó sẽ bảo những đứa nhỏ đang chơi với mình đi về hết hoặc hôm sau chặn đường không cho đứa nào đến gần ô cửa sổ nhà mình nữa.
--
Khi thực hành quan sát nhiều, mình nhận ra rằng hầu hết xu hướng tính cách và thói quen phản ứng của chúng ta không xuất phát từ lựa chọn có ý thức ở hiện tại, mà được hình thành từ những cơ chế thích nghi rất sớm trong quá khứ. Ở thời điểm đó, nhóm cơ chế ấy từng là cách tốt nhất để một đứa trẻ giữ lấy sự kết nối, tránh cảm giác bị bỏ rơi, và đảm bảo cảm giác an toàn cho mình.
Vấn đề chỉ nảy sinh khi những cơ chế từng có ích ấy tiếp tục vận hành một cách vô thức khi chúng ta lớn lên và già đi, chúng ta ở trong muôn vàn tình huống khác nhau, trong khi cơ chế thích nghi ấy lại giới hạn và một chiều. Từ sự hiểu đó, tự nhiên ta sẽ muốn ôm ấp đứa trẻ bên trong mình, thương mình hơn, bớt phán xét bản thân, và học cách trưởng thành hơn.
Với mình, việc nhìn ra cơ chế “muốn giữ” và “sợ mất” khiến mình nghiêm túc học lại cách gìn giữ một mối quan hệ. Đó là giữ cho bản thân mình thú vị bằng những giá trị nội tại và màu sắc riêng của mình, thu hút những con người quan tâm đến mình chứ không phải cố làm hài lòng người khác.
--
✨Tôi ngồi cùng để bạn nhìn cho rõ✨
