Hội Thiên Văn Hà Nội - HAS, Số 8, Ngách 39, Ngõ 68, Đường Cầu Giấy – Quận Cầu Giấy

18/06/2026

🌙 Trăng lưỡi liềm dẫn đầu cuộc diễu hành hành tinh ngoạn mục trên bầu trời tối nay

Sau khi Mặt Trời lặn vào ngày hôm nay (17 tháng 06), những người yêu thiên văn có thể hướng mắt về bầu trời phía Tây để chiêm ngưỡng một cảnh tượng hiếm có: Trăng lưỡi liềm mảnh mai xuất hiện bên cạnh Cụm Sao Tổ Ong (Beehive Cluster), mở đầu cho một cuộc “diễu hành hành tinh” đầy ấn tượng. Đây là cơ hội tuyệt vời để quan sát sự sắp xếp đẹp mắt của nhiều thiên thể trên cùng một vùng trời.

Ở gần chân trời phía Tây, Sao Thủy sẽ tỏa sáng yếu ớt trong ánh hoàng hôn còn sót lại. Phía trên bên trái của nó là Sao Mộc lấp lánh, trong khi Sao Kim và Mặt Trăng nằm xa hơn theo cùng một đường thẳng, tạo nên một cảnh tượng vô cùng nổi bật. Sự thẳng hàng này mang đến một trong những màn trình diễn thiên văn đẹp nhất của tháng.

Bạn cũng có thể nhận ra hiện tượng ánh đất (earthshine) trên phần tối của Mặt Trăng. Ánh sáng Mặt Trời phản chiếu từ Trái Đất sẽ làm sáng nhẹ mặt đêm của Trăng lưỡi liềm, giúp toàn bộ đĩa Mặt Trăng hiện lên rõ hơn khi nó di chuyển qua Cụm Sao Tổ Ong, nơi tập trung khoảng 1.000 ngôi sao trẻ và sáng.

Với một chiếc ống nhòm 10 x 50, bạn có thể nhìn thấy hàng chục ngôi sao rực rỡ bao quanh Mặt Trăng mới ba ngày tuổi. Nếu sử dụng kính thiên văn đường kính khoảng 10 cm, bạn còn có thể quan sát các dải mây đặc trưng trên Sao Mộc cùng bốn vệ tinh lớn nổi tiếng của hành tinh này, được gọi là các vệ tinh Galileo.

Sao Thủy sẽ biến mất khỏi tầm nhìn chưa đầy hai giờ sau khi Mặt Trời lặn, trong khi Mặt Trăng vẫn còn hiện diện thêm khoảng một giờ nữa trước khi khuất dưới chân trời phía Tây. Sang đêm tiếp theo, Mặt Trăng sẽ rời xa Sao Kim và Cụm Sao Tổ Ong để tiến về phía Regulus, ngôi sao sáng nhất của chòm sao Leo (Sư Tử). Trong những tuần sau đó, Sao Thủy sẽ ngày càng thấp hơn trên bầu trời, còn Sao Kim sẽ tiếp tục hành trình qua chòm sao Cancer (Cự Giải) trước khi tiến sát Regulus vào ngày 09 tháng 07 sắp tới.

15/06/2026

🌌 Kính viễn vọng Không gian James Webb phát hiện ra một lỗ đen hình thành trước cả thiên hà chủ của nó

Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) đã phát hiện một nhóm thiên hà cổ đại được gọi là "Little Red Dots", tồn tại khi vũ trụ còn rất trẻ. Những thiên thể này có thể giúp giải đáp câu hỏi lâu nay của các nhà thiên văn: Cái nào hình thành trước, lỗ đen hay thiên hà của nó? Kết quả ban đầu cho thấy câu trả lời có thể trái ngược hoàn toàn với những gì giới khoa học từng tin tưởng.

JWST cũng phát hiện nhiều lỗ đen siêu nặng với khối lượng từ hàng triệu đến hàng tỷ lần Mặt Trời khi vũ trụ chưa đầy 1 tỷ năm tuổi. Điều này gây khó hiểu vì theo các mô hình truyền thống, lỗ đen cần nhiều thời gian hơn để lớn lên thông qua quá trình tiêu thụ vật chất và hợp nhất với các lỗ đen khác. Nghiên cứu mới gợi ý rằng những lỗ đen này có thể đã được sinh ra với kích thước lớn ngay từ đầu, thay vì phát triển dần từ các ngôi sao.

Nhóm nghiên cứu tập trung vào một Little Red Dot có tên là Abell2744-QSO1 (QSO1), tồn tại khoảng 700 triệu năm sau Vụ Nổ Lớn. Thiên thể này được quan sát rõ hơn nhờ hiện tượng thấu kính hấp dẫn, trong đó cụm thiên hà Abell 2744 làm cong không - thời gian và khuếch đại ánh sáng từ QSO1, giúp JWST nghiên cứu chi tiết hơn.

Sử dụng thiết bị NIRSpec trên JWST, các nhà khoa học phát hiện khí xung quanh QSO1 chuyển động theo quỹ đạo Kepler giống như các hành tinh quay quanh Mặt Trời. Điều này cho phép họ đo trực tiếp khối lượng của lỗ đen trung tâm, và kết quả tương ứng khoảng 50 triệu lần khối lượng Mặt Trời. Đáng kinh ngạc là lỗ đen này chiếm tới 66% tổng khối lượng của toàn bộ hệ, cao hơn hàng nghìn lần so với tỷ lệ giữa lỗ đen và thiên hà trong vũ trụ ngày nay.

Kết quả trên cho thấy lỗ đen trong QSO1 có thể đã hình thành trước cả thiên hà chủ của nó, nghĩa là thiên hà đang dần được xây dựng xung quanh một lỗ đen đã tồn tại từ trước. Các nhà nghiên cứu cho rằng lỗ đen này có thể xuất phát từ một "hạt giống nặng" do đám mây khí sụp đổ hoặc thậm chí được tạo ra trực tiếp trong những khoảnh khắc đầu tiên của Vụ Nổ Lớn thông qua một cơ chế chưa được biết đến. Nếu điều này cũng đúng với các Little Red Dots khác, nó sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong hiểu biết của chúng ta về sự hình thành lỗ đen và thiên hà.

28/05/2026

🌤️ Mùa hè đã thật sự gõ cửa với tháng 06 đang tới gần

Tháng 06 năm 2026 mở ra với những buổi chiều đầy nắng, những cơn mưa bất chợt và bầu trời đêm mang theo hàng loạt hiện tượng thiên văn đáng chờ đợi. Từ những pha giao hội rực sáng của các hành tinh cho đến đêm Hạ chí - thời khắc đánh dấu ngày dài nhất năm ở Bắc bán cầu, bầu trời mùa hè năm nay hứa hẹn sẽ vô cùng sống động.

🌠 Những đêm hè đang tới gần - hãy thử ngẩng lên nhìn bầu trời nhiều hơn một chút. Biết đâu giữa ánh trăng, tiếng ve và những cơn gió nóng đầu mùa, bạn sẽ bắt gặp một khoảnh khắc thật đặc biệt của vũ trụ.

27/05/2026

🔵 “Trăng xanh” sắp xuất hiện 🌕

Trăng Tròn thứ hai của tháng 05 sẽ mọc vào tối ngày 31 tháng 05. Và nó sẽ không có màu xanh hay cũng sẽ không trông lớn hơn bình thường. Điểm đặc biệt duy nhất nằm ở thời điểm xảy ra của nó

Trăng tròn sẽ đến vào lúc 15 giờ 45 phút ngày 31 tháng 05, tỏa sáng trong chòm sao Scorpius (Bọ Cạp) ở khoảng cách 406.135 km. Đây cũng là lần Trăng Tròn xa Trái Đất nhất trong năm 2026. Điều đó khiến nó đồng thời vừa là “Trăng xanh” (Blue Moon - Trăng Tròn thứ hai trong cùng một tháng dương lịch) vừa là “Micromoon” (Trăng Tròn xảy ra khi Mặt Trăng ở gần điểm viễn địa trên quỹ đạo). Nó sẽ trông nhỏ hơn khoảng 5,5% và mờ hơn khoảng 10,5% so với Trăng Tròn bình thường. Nhưng giống như mọi Micromoon khác, sự khác biệt này gần như không thể nhận ra bằng mắt thường nếu không có ảnh chụp so sánh trực tiếp. Với mắt thường, Mặt Trăng vẫn sẽ tròn, sáng và quen thuộc như mọi đêm Trăng tròn khác.

Trăng xanh của tháng tiếp theo sẽ không xuất hiện cho tới ngày 31 tháng 12 năm 2028 đi kèm với hiện tượng nguyệt thực toàn phần - Trăng xanh nhuộm một màu đỏ rực huyền bí trong một lần Trăng máu, nhưng đó là câu chuyện của hơn hai năm rưỡi nữa 🌕🔵🔴

26/05/2026

🔥 Đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt đang bao trùm Hà Nội không chỉ khiến nhiệt độ ngoài trời tăng vọt mà còn làm cường độ tia cực tím (UV) trở nên nguy hiểm hơn. Trong những ngày bầu trời quang mây, ánh nắng mạnh và nền nhiệt vượt ngưỡng 40°C, lượng bức xạ UV chiếu xuống mặt đất có thể đạt mức rất cao, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người chỉ sau thời gian ngắn tiếp xúc ngoài trời.

Tia UV (Ultraviolet) là một dạng bức xạ điện từ nằm ngoài vùng ánh sáng mà mắt người có thể nhìn thấy. Nếu ánh sáng tím là màu có bước sóng ngắn nhất trong quang phổ nhìn thấy, thì tia cực tím còn có bước sóng ngắn hơn nữa, vì vậy nó được gọi là “ultra-violet”, nghĩa là “vượt ra ngoài màu tím”. Tia UV tồn tại trong ánh sáng Mặt Trời mỗi ngày và có bước sóng dao động từ khoảng 10 đến 400 nanomet.

Các nhà khoa học chia tia UV thành ba loại chính gồm UVA, UVB và UVC. Mỗi loại có mức năng lượng, khả năng xuyên thấu và mức độ nguy hiểm khác nhau đối với cơ thể sống.

● UVA là loại tia cực tím phổ biến nhất trên bề mặt Trái Đất. Chúng có bước sóng từ 320 - 400 nm và chiếm gần như toàn bộ lượng tia UV xuyên qua khí quyển đến mặt đất. UVA có khả năng xuyên sâu vào lớp hạ bì của da, âm thầm phá hủy collagen và elastin. Đây là nguyên nhân chính gây lão hóa da sớm, nám, sạm da và nếp nhăn. Điều đáng lo là UVA vẫn có thể xuyên qua mây và cửa kính, nên ngay cả khi ở trong nhà gần cửa sổ hoặc khi trời không quá nắng, da vẫn chịu tác động từ loại tia này.

● UVB có bước sóng ngắn hơn, khoảng 280 – 320 nm, nhưng lại mang năng lượng mạnh hơn nhiều so với UVA. Đây là loại tia trực tiếp gây cháy nắng, đỏ rát da và tổn thương bề mặt da khi tiếp xúc dưới nắng lâu. UVB cũng là nguyên nhân chính dẫn đến đột biến ADN và ung thư da. Trong các đợt nắng nóng cực đoan như hiện nay ở Hà Nội, chỉ cần đứng ngoài trời giữa trưa trong thời gian ngắn cũng có thể khiến da bị bỏng nắng bởi UVB.

● UVC là loại tia cực tím có bước sóng ngắn nhất, khoảng 100 – 280 nm, đồng thời cũng nguy hiểm nhất trong ba loại tia UV. UVC mang mức năng lượng cực cao và có khả năng phá hủy mạnh tế bào sống, vi khuẩn và virus. May mắn là tầng ozone trong khí quyển đã hấp thụ gần như toàn bộ tia UVC từ Mặt Trời trước khi chúng tới bề mặt Trái Đất. Nếu không có “lá chắn” ozone này, sự sống trên hành tinh sẽ bị đe dọa nghiêm trọng bởi lượng bức xạ cực mạnh từ không gian.

⚠️ Trong điều kiện thời tiết hiện tại, khi Hà Nội liên tục xuất hiện nền nhiệt cao, trời ít mây và bức xạ mặt trời mạnh, chỉ số UV thường tăng lên mức rất cao hoặc nguy hiểm. Điều đó đồng nghĩa với việc nguy cơ tổn thương da, mắt và mất nước của cơ thể cũng tăng mạnh hơn bình thường. Không chỉ cảm giác nóng rát trên da, tia UV còn có thể gây tổn thương âm thầm lâu dài mà nhiều người khó nhận ra ngay lập tức.

Vì vậy, trong những ngày nắng nóng cực đoan, việc bảo vệ cơ thể trước tia UV trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Hạn chế ra ngoài vào khoảng từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều, sử dụng kem chống nắng phổ rộng chống cả UVA và UVB, mặc quần áo chống nắng, đeo kính chống UV và uống đủ nước là những biện pháp cần thiết để giảm tác động nguy hiểm từ bức xạ cực tím trong mùa hè hiện nay.

25/05/2026

Sáng nay, bầu trời Hà Nội thu hút sự chú ý của nhiều người khi xuất hiện hiện tượng mây ngũ sắc với những dải màu nổi bật kéo dài gần khu vực Mặt Trời. Nhiều người dân đã nhanh chóng ghi lại khoảnh khắc đặc biệt này và chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. 🌈☁️

Mây ngũ sắc là một hiện tượng quang học xảy ra khi ánh sáng từ Mặt Trời hoặc Mặt Trăng bị nhiễu xạ qua các giọt nước cực nhỏ hoặc tinh thể băng bên trong mây. Khi các hạt nước hoặc tinh thể này có kích thước gần tương đồng, ánh sáng sẽ bị tán sắc thành nhiều màu sắc khác nhau, tạo nên hiệu ứng óng ánh giống như màu sắc xuất hiện trên lớp dầu loang mặt nước.

Hiện tượng này thường xuất hiện ở các dạng mây mỏng và bán trong suốt như mây ti tầng, mây trung tích hoặc các đám mây mới hình thành. Các gam màu thường mang sắc pastel nhẹ, tuy nhiên trong điều kiện phù hợp có thể trở nên rất rực rỡ và dễ quan sát bằng mắt thường. Do mây ngũ sắc thường nằm gần vị trí Mặt Trời nên ánh sáng chói có thể khiến hiện tượng này khó nhìn thấy, nhiều người thường dùng tay che bớt ánh nắng hoặc quan sát qua phản chiếu để nhận ra rõ hơn.

Theo các tài liệu khí tượng, hiện tượng này xuất hiện khi phần mây đủ mỏng để ánh sáng chỉ đi qua một lớp hạt nước hoặc tinh thể băng, từ đó tạo nên hiệu ứng nhiễu xạ màu sắc. Những đám mây mới hình thành với cấu trúc hạt đồng đều thường tạo ra màu sắc rõ và đẹp nhất. Trong một số trường hợp, mây ngũ sắc còn tạo thành dạng quầng sáng nhiều màu bao quanh Mặt Trời hoặc Mặt Trăng.

Khoảnh khắc mây ngũ sắc xuất hiện giữa bầu trời Hà Nội sáng nay đã khiến nhiều người thích thú bởi vẻ đẹp hiếm gặp và đầy ấn tượng của thiên nhiên.

17/05/2026

🌀 Một con “quái vật” đang hình thành trên Thái Bình Dương.

Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết hạn vừa Châu Âu (ECMWF), xác suất xuất hiện một sự kiện Siêu El Niño vào tháng 11 năm 2026 đã tăng lên mức 100%. Vào tháng 03 năm nay, con số này mới chỉ là 22% và tăng lên 80% vào cuối tháng 04. Giờ đây, nó gần như sẽ chắc chắn xảy ra. Một sóng nhiệt khổng lồ - dòng nước ấm bất thường tích tụ ở phía tây Thái Bình Dương - hiện đang di chuyển về phía đông và dâng lên bề mặt. Nhiệt độ dưới mặt biển trong lớp nước sâu 300 mét đầu tiên của vùng nhiệt đới Thái Bình Dương hiện đã nóng hơn so với cùng giai đoạn phát triển của hai siêu El Niño 1997 – 98 và 2015 – 16.

Các mô hình dự báo cho thấy nhiệt độ khu vực trung tâm Thái Bình Dương có thể vượt mức trung bình hơn 3°C vào tháng 11 - mức nhiệt đại dương chưa từng được ghi nhận kể từ năm 1877. Điều khiến mọi thứ đáng lo hơn nằm ở “mức nền” của khí hậu hiện tại. Những siêu El Niño trước đây đều hình thành trên một Trái Đất mát hơn. Còn lần này, hiện tượng bắt đầu trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đã cao hơn khoảng 1,2°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Điều đó đồng nghĩa mọi lượng nhiệt bổ sung từ Thái Bình Dương sẽ càng đẩy khí hậu đến cực đoan hơn.

NOAA hiện đánh giá có 82% khả năng El Niño sẽ xuất hiện ngay từ tháng 7, mạnh dần vào mùa thu và kéo dài xuyên suốt mùa đông 2026 - 27. Hệ quả có thể bao gồm hạn hán nghiêm trọng, gió mùa suy yếu và nguy cơ vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

15/05/2026

☀️ Cùng một khung cảnh, nhưng hiện lên trên hai thế giới hoàn toàn khác biệt.⁠
⁠
Trên Trái Đất, Mặt Trời nhuộm đỏ bầu trời lúc hoàng hôn, khi ánh sáng phải xuyên qua lớp khí quyển dày cùng những đại dương rộng lớn. Trên Sao Hỏa, ngôi sao ấy lại mang một sắc xanh lạ lẫm, khi ánh sáng đi qua bầu không khí mỏng và những lớp bụi đỏ lặng im.⁠ Nhưng đó vẫn là cùng một Mặt Trời - Mặt Trời của chúng ta 🌍❤️🔴, chỉ là hiện hữu theo những cách rất khác nhau giữa hai thế giới.

Một ngày nào đó, loài người sẽ hiện diện trên cả hai hành tinh. Không phải vì nơi nào tốt hơn, mà bởi vì giới hạn của nhân loại đang dần được mở rộng ra ngoài vũ trụ.⁠ Một phần sẽ ở lại Trái Đất, nơi được ôm ấp bởi những cánh rừng xanh bất tận, những cơn mưa dịu mát và sự sống tràn đầy. Một phần khác sẽ đến Sao Hỏa, nơi có những hẻm núi hoang sơ, sự tĩnh lặng sâu thẳm và bầu trời chưa từng chạm tới.⁠
⁠
Hai ngôi nhà. Một nguồn sáng. Và rồi sẽ đến một ngày - những chuyến bay qua lại giữa chúng, không chỉ là hành trình di chuyển, mà là cơ hội để chạm vào một phiên bản khác, lạ lẫm và kỳ diệu của chính điều tưởng như quen thuộc nhất.

14/05/2026

🌀 Có thể toàn bộ vũ trụ đang nằm bên trong một lỗ đen, và JWST vừa có thể đã gợi ý điều đó.

Dữ liệu đến từ Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST), kính viễn vọng mạnh nhất từng được con người chế tạo khi quan sát 263 thiên hà xa xôi trong chương trình JADES, những thiên hà tồn tại khi vũ trụ còn rất trẻ, đã phát hiện một điều bất thường. Khoảng hai phần ba số thiên hà trong đó quay theo cùng một hướng.

Theo mô hình vũ trụ chuẩn, hướng quay của các thiên hà ở quy mô lớn phải gần như ngẫu nhiên, hay nói cách khác, nếu chọn hàng trăm thiên hà trong một vùng trời, tỷ lệ quay theo chiều thuận và theo chiều nghịch đáng lẽ phải xấp xỉ 50 : 50. Nhưng JWST lại cho thấy một sự mất cân bằng đáng kể. Nếu kết quả này là thật và không phải sai số thống kê, nó có thể ám chỉ rằng vũ trụ có một “trục ưu tiên” hoặc một dạng chuyển động quay tổng thể từ thuở sơ khai. Đây chính là lúc giả thuyết “vũ trụ bên trong lỗ đen” quay trở lại.

Ý tưởng này vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ trong vật lý lý thuyết. Theo một số mô hình hấp dẫn kết hợp với lý thuyết của Einstein, khi vật chất sụp đổ tạo thành lỗ đen, phần bên trong không nhất thiết kết thúc ở kỳ dị vô hạn. Thay vào đó, có thể xảy ra một “cú bounce” lượng tử - một Big Bang mới - sinh ra cả một vũ trụ con nằm bên trong lỗ đen đó. Nếu “lỗ đen mẹ” đang quay, thì vũ trụ con hình thành bên trong nó cũng sẽ thừa hưởng moment động lượng ấy. Điều đó có thể để lại dấu vết trong cách phân bố hướng quay của các thiên hà ngày nay. Nói cách khác, các thiên hà mà JWST nhìn thấy có thể đang mang dấu vết từ chuyển động quay của một thực thể khổng lồ tồn tại “bên ngoài” vũ trụ của chúng ta.

Tất nhiên, vẫn còn những lời giải thích ít gây sốc hơn. Một khả năng khác là chuyển động quay của chính Dải Ngân Hà đã tạo ra thiên lệch quan sát, khiến việc đo hướng quay của các thiên hà bị lệch. Nếu vậy, điều này đồng nghĩa nhiều phép đo khoảng cách vũ trụ trong nhiều thập kỷ qua có thể cần được hiệu chỉnh lại.

Hiện tại, nghiên cứu này chưa đủ để lật đổ mô hình vũ trụ học hiện đại. Mẫu khảo sát vẫn còn tương đối nhỏ và cần nhiều quan sát độc lập để xác nhận. Nhưng nó cho thấy JWST đang mở ra những câu hỏi mà trước đây chỉ tồn tại trong vật lý lý thuyết và khoa học viễn tưởng. Có thể cuối cùng chúng ta sẽ phát hiện đây chỉ là hiệu ứng quan sát. Nhưng cũng có thể, lần đầu tiên trong lịch sử, con người đang nhìn thấy dấu vết cho thấy vũ trụ của mình không hoàn toàn “ngẫu nhiên” như từng nghĩ.

14/05/2026

Hoàng hôn dạo này ngọt lịm như kẹo bông, mềm mại như dải lụa và trong vắt như hồ nước mát lành. Ngước nhìn lên bầu trời mà phải thốt lên “Sao mà cưng đến thế?”
Hạ tới thật rồi, những ngôi sao mùa hạ bắt đầu lấp lánh, dòng sông bạc cũng hiện diện rõ hơn. Chỉ muốn khoảnh khắc đầu hạ này mãi vẹn nguyên, và màn đêm lấp lánh mãi xinh đẹp như vậy.
Hôm nay, bạn có ngắm nghía bầu trời cuối chiều chút nào không?
Ảnh của bạn Trịnh Trà ☀️

Hội Thiên Văn Hà Nội - HAS

18/06/2026

15/06/2026

28/05/2026

27/05/2026

26/05/2026

25/05/2026

17/05/2026

15/05/2026

14/05/2026

14/05/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Listing takedown request