Hội Thiên Văn Hà Nội - HAS, Số 8, Ngách 39, Ngõ 68, Đường Cầu Giấy – Quận Cầu Giấy

17/05/2026

🌀 Một con “quái vật” đang hình thành trên Thái Bình Dương.

Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết hạn vừa Châu Âu (ECMWF), xác suất xuất hiện một sự kiện Siêu El Niño vào tháng 11 năm 2026 đã tăng lên mức 100%. Vào tháng 03 năm nay, con số này mới chỉ là 22% và tăng lên 80% vào cuối tháng 04. Giờ đây, nó gần như sẽ chắc chắn xảy ra. Một sóng nhiệt khổng lồ - dòng nước ấm bất thường tích tụ ở phía tây Thái Bình Dương - hiện đang di chuyển về phía đông và dâng lên bề mặt. Nhiệt độ dưới mặt biển trong lớp nước sâu 300 mét đầu tiên của vùng nhiệt đới Thái Bình Dương hiện đã nóng hơn so với cùng giai đoạn phát triển của hai siêu El Niño 1997 – 98 và 2015 – 16.

Các mô hình dự báo cho thấy nhiệt độ khu vực trung tâm Thái Bình Dương có thể vượt mức trung bình hơn 3°C vào tháng 11 - mức nhiệt đại dương chưa từng được ghi nhận kể từ năm 1877. Điều khiến mọi thứ đáng lo hơn nằm ở “mức nền” của khí hậu hiện tại. Những siêu El Niño trước đây đều hình thành trên một Trái Đất mát hơn. Còn lần này, hiện tượng bắt đầu trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đã cao hơn khoảng 1,2°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Điều đó đồng nghĩa mọi lượng nhiệt bổ sung từ Thái Bình Dương sẽ càng đẩy khí hậu đến cực đoan hơn.

NOAA hiện đánh giá có 82% khả năng El Niño sẽ xuất hiện ngay từ tháng 7, mạnh dần vào mùa thu và kéo dài xuyên suốt mùa đông 2026 - 27. Hệ quả có thể bao gồm hạn hán nghiêm trọng, gió mùa suy yếu và nguy cơ vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

15/05/2026

☀️ Cùng một khung cảnh, nhưng hiện lên trên hai thế giới hoàn toàn khác biệt.⁠
⁠
Trên Trái Đất, Mặt Trời nhuộm đỏ bầu trời lúc hoàng hôn, khi ánh sáng phải xuyên qua lớp khí quyển dày cùng những đại dương rộng lớn. Trên Sao Hỏa, ngôi sao ấy lại mang một sắc xanh lạ lẫm, khi ánh sáng đi qua bầu không khí mỏng và những lớp bụi đỏ lặng im.⁠ Nhưng đó vẫn là cùng một Mặt Trời - Mặt Trời của chúng ta 🌍❤️🔴, chỉ là hiện hữu theo những cách rất khác nhau giữa hai thế giới.

Một ngày nào đó, loài người sẽ hiện diện trên cả hai hành tinh. Không phải vì nơi nào tốt hơn, mà bởi vì giới hạn của nhân loại đang dần được mở rộng ra ngoài vũ trụ.⁠ Một phần sẽ ở lại Trái Đất, nơi được ôm ấp bởi những cánh rừng xanh bất tận, những cơn mưa dịu mát và sự sống tràn đầy. Một phần khác sẽ đến Sao Hỏa, nơi có những hẻm núi hoang sơ, sự tĩnh lặng sâu thẳm và bầu trời chưa từng chạm tới.⁠
⁠
Hai ngôi nhà. Một nguồn sáng. Và rồi sẽ đến một ngày - những chuyến bay qua lại giữa chúng, không chỉ là hành trình di chuyển, mà là cơ hội để chạm vào một phiên bản khác, lạ lẫm và kỳ diệu của chính điều tưởng như quen thuộc nhất.

14/05/2026

🌀 Có thể toàn bộ vũ trụ đang nằm bên trong một lỗ đen, và JWST vừa có thể đã gợi ý điều đó.

Dữ liệu đến từ Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST), kính viễn vọng mạnh nhất từng được con người chế tạo khi quan sát 263 thiên hà xa xôi trong chương trình JADES, những thiên hà tồn tại khi vũ trụ còn rất trẻ, đã phát hiện một điều bất thường. Khoảng hai phần ba số thiên hà trong đó quay theo cùng một hướng.

Theo mô hình vũ trụ chuẩn, hướng quay của các thiên hà ở quy mô lớn phải gần như ngẫu nhiên, hay nói cách khác, nếu chọn hàng trăm thiên hà trong một vùng trời, tỷ lệ quay theo chiều thuận và theo chiều nghịch đáng lẽ phải xấp xỉ 50 : 50. Nhưng JWST lại cho thấy một sự mất cân bằng đáng kể. Nếu kết quả này là thật và không phải sai số thống kê, nó có thể ám chỉ rằng vũ trụ có một “trục ưu tiên” hoặc một dạng chuyển động quay tổng thể từ thuở sơ khai. Đây chính là lúc giả thuyết “vũ trụ bên trong lỗ đen” quay trở lại.

Ý tưởng này vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ trong vật lý lý thuyết. Theo một số mô hình hấp dẫn kết hợp với lý thuyết của Einstein, khi vật chất sụp đổ tạo thành lỗ đen, phần bên trong không nhất thiết kết thúc ở kỳ dị vô hạn. Thay vào đó, có thể xảy ra một “cú bounce” lượng tử - một Big Bang mới - sinh ra cả một vũ trụ con nằm bên trong lỗ đen đó. Nếu “lỗ đen mẹ” đang quay, thì vũ trụ con hình thành bên trong nó cũng sẽ thừa hưởng moment động lượng ấy. Điều đó có thể để lại dấu vết trong cách phân bố hướng quay của các thiên hà ngày nay. Nói cách khác, các thiên hà mà JWST nhìn thấy có thể đang mang dấu vết từ chuyển động quay của một thực thể khổng lồ tồn tại “bên ngoài” vũ trụ của chúng ta.

Tất nhiên, vẫn còn những lời giải thích ít gây sốc hơn. Một khả năng khác là chuyển động quay của chính Dải Ngân Hà đã tạo ra thiên lệch quan sát, khiến việc đo hướng quay của các thiên hà bị lệch. Nếu vậy, điều này đồng nghĩa nhiều phép đo khoảng cách vũ trụ trong nhiều thập kỷ qua có thể cần được hiệu chỉnh lại.

Hiện tại, nghiên cứu này chưa đủ để lật đổ mô hình vũ trụ học hiện đại. Mẫu khảo sát vẫn còn tương đối nhỏ và cần nhiều quan sát độc lập để xác nhận. Nhưng nó cho thấy JWST đang mở ra những câu hỏi mà trước đây chỉ tồn tại trong vật lý lý thuyết và khoa học viễn tưởng. Có thể cuối cùng chúng ta sẽ phát hiện đây chỉ là hiệu ứng quan sát. Nhưng cũng có thể, lần đầu tiên trong lịch sử, con người đang nhìn thấy dấu vết cho thấy vũ trụ của mình không hoàn toàn “ngẫu nhiên” như từng nghĩ.

14/05/2026

Hoàng hôn dạo này ngọt lịm như kẹo bông, mềm mại như dải lụa và trong vắt như hồ nước mát lành. Ngước nhìn lên bầu trời mà phải thốt lên “Sao mà cưng đến thế?”
Hạ tới thật rồi, những ngôi sao mùa hạ bắt đầu lấp lánh, dòng sông bạc cũng hiện diện rõ hơn. Chỉ muốn khoảnh khắc đầu hạ này mãi vẹn nguyên, và màn đêm lấp lánh mãi xinh đẹp như vậy.
Hôm nay, bạn có ngắm nghía bầu trời cuối chiều chút nào không?
Ảnh của bạn Trịnh Trà ☀️

13/05/2026

☀️ Vào ngày 13 tháng 05 năm 1921, Trái Đất bắt đầu hứng chịu một trong những cơn bão Mặt Trời dữ dội nhất từng được ghi nhận trong lịch sử hiện đại. Một nhóm vết đen Mặt Trời khổng lồ và cực kỳ phức tạp đã tạo ra liên tiếp nhiều vụ phun trào khối lượng nhật hoa (CME) hướng thẳng về phía hành tinh của chúng ta. Đợt CME đầu tiên chạm tới Trái Đất vào cùng ngày và sau đó chỉ vài giờ, một đợt thứ hai tiếp tục ập tới. Sức mạnh kết hợp của hai vụ phun trào này gần như “quét sạch” plasma liên hành tinh trong không gian giữa Mặt Trời và Trái Đất, tạo thành một khoảng không giúp đợt CME thứ ba lao tới vào ngày 14 tháng 05 với toàn bộ sức mạnh khủng khiếp của nó.

Khi cơn bão địa từ bùng phát, bầu trời đêm tại nhiều nơi trên thế giới bị bao phủ bởi cực quang sáng rực và điều này thậm chí xảy ra ở cả những vĩ độ cực thấp - điều gần như không thể xảy ra trong điều kiện bình thường. Theo một số ghi chép, cực quang đã được nhìn thấy tại Apia, Samoa (13,8°S), Tonga va từ các con tàu đi qua gần xích đạo ở khu vực Thái Bình Dương. Tại một số nơi còn sáng đến mức người ta có thể đọc báo vào ban đêm nhờ ánh sáng cực quang. Tuy nhiên, vẻ đẹp hiếm có ấy lại đi kèm với hậu quả nghiêm trọng chưa từng thấy đối với nền công nghệ của nhân loại thời bấy giờ.

Hệ thống điện báo và điện thoại trên toàn thế giới bắt đầu hoạt động chập chờn rồi lần lượt tê liệt. Dòng điện cảm ứng mạnh sinh ra trong dây dẫn khiến nhiều thiết bị phát tia lửa, bốc cháy hoặc phát nổ. Tại bang New York, hệ thống liên lạc của ngành đường sắt bị ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng, khiến sự kiện này về sau được đặt biệt danh là “The New York Railroad Storm”. Ở Brewster, New York, một nhà ga đường sắt đã bị thiêu rụi sau khi bảng chuyển mạch điện báo bốc cháy. Những vụ cháy tương tự cũng được ghi nhận tại Thụy Điển, Anh và nhiều nơi khác trên thế giới.

Vào thời điểm năm 1921, thế giới vẫn phụ thuộc phần lớn vào điện báo để liên lạc đường dài, vì vậy cơn bão gần như đã làm gián đoạn mạng lưới thông tin toàn cầu. Các nhà khoa học hiện đại cho rằng nếu một sự kiện có quy mô tương tự xảy ra ngày nay, hậu quả có thể nghiêm trọng hơn rất nhiều do nền văn minh hiện đại phụ thuộc gần như hoàn toàn vào điện, internet, vệ tinh, GPS và lưới điện toàn cầu. Những cơn bão Mặt Trời cực mạnh có khả năng làm hỏng vệ tinh, gây mất điện diện rộng kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, làm gián đoạn hệ thống hàng không, tài chính và thông tin liên lạc trên quy mô toàn cầu.

Ngày nay, cơn bão địa từ vào tháng 05 năm 1921 được xem là cơn bão mạnh nhất của thế kỷ 20 và thường được so sánh với Sự kiện Carrington - sự kiện bão Mặt Trời nổi tiếng nhất lịch sử xảy ra vào năm 1859. Nhiều nghiên cứu cho thấy cường độ của nó có thể gần đạt tới mức của Sự kiện Carrington, biến nó trở thành một trong những lời nhắc đáng sợ nhất về việc Mặt Trời có thể tác động mạnh mẽ đến nền văn minh công nghệ của nhân loại như thế nào.

12/05/2026

🚀 Hai tàu thăm dò Voyager của NASA có thể chỉ còn vài năm cuối cùng để khám phá không gian liên sao, và điều đó còn phụ thuộc vào một kỹ thuật đầy rủi ro sẽ được thực hiện trong năm nay

Voyager 1 và Voyager 2 được phóng từ năm 1977, ban đầu chỉ có nhiệm vụ nghiên cứu các hành tinh khổng lồ trong Hệ Mặt Trời. Nhưng sau gần nửa thế kỷ hoạt động, cả hai đã vượt xa tuổi thọ dự kiến và tiếp tục gửi dữ liệu về Trái Đất từ khoảng cách không tưởng. Voyager 1 tiến vào không gian liên sao từ năm 2012, còn Voyager 2 theo sau đó vào năm 2018. Tuy nhiên, nguồn điện hạt nhân của chúng đang dần cạn kiệt, mất khoảng 4 watt mỗi năm so với mức 470 watt ban đầu lúc mới phóng.

🔋 Để duy trì hoạt động, NASA buộc phải tắt dần các thiết bị khoa học trên tàu. Voyager 1 đã ngừng "Hệ thống nghiên cứu tia vũ trụ" vào tháng 02 và tiếp tục tắt "Bộ dò hạt tích điện năng lượng thấp" vào tháng 04. Hiện tàu chỉ còn hai thiết bị chính hoạt động là máy đo từ trường và hệ thống nghiên cứu sóng plasma. Voyager 2 còn duy trì được ba thiết bị gồm hệ thống tia vũ trụ, máy đo từ trường và sóng plasma. Phần lớn các thiết bị còn lại đã tắt hoặc hoạt động hạn chế để tiết kiệm năng lượng.

🛠️ Dù vậy, các kỹ sư tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) vẫn đang tìm cách kéo dài sự sống cho hai “lão tướng” không gian này. NASA chuẩn bị thử nghiệm một kế hoạch mang biệt danh “Big Bang”: tắt 3 bộ phận sưởi cũ dùng để chống đóng băng đường ống nhiên liệu và thay bằng hệ thống mới tiêu thụ ít điện hơn gần 10 watt. Nếu thành công, NASA có thể trì hoãn việc phải tắt thêm một thiết bị khoa học trên mỗi tàu ít nhất một năm nữa. Voyager 2 sẽ được thử nghiệm trước trong tháng 05 và tháng 06, sau đó Voyager 1 sẽ áp dụng vào mùa hè năm nay.

❄️ Nhưng thử thách với hai tàu đang ngày càng nghiêm trọng. Các đường dẫn nhiên liệu hiện ở sát mức đóng băng và có nguy cơ bị tắc hoàn toàn. Những thiết bị quang học của Voyager từng bị bức xạ mạnh “tàn phá” từ thời bay qua mặt trăng núi lửa Io của Sao Mộc vào cuối thập niên 1970, và đến nay vẫn tiếp tục xuống cấp do hạt năng lượng cao trong không gian sâu. Dù các hệ thống máy tính có bộ dự phòng, chính những bộ dự phòng đó cũng đã già nua sau hàng chục năm hoạt động ngoài vũ trụ.

🌌 Dẫu vậy, Voyager vẫn là một trong những kỳ tích vĩ đại nhất lịch sử nhân loại. Voyager 1 hiện cách Trái Đất khoảng 169,8 AU, còn Voyager 2 ở khoảng 143,1 AU (1 AU là khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời). NASA tin rằng cả hai chắc chắn có thể tồn tại tới dịp kỷ niệm 50 năm vào năm 2027 sắp tới. Xa hơn nữa, mục tiêu tham vọng là đưa chúng chạm mốc 200 AU vào khoảng năm 2035. Điều đó sẽ cần rất nhiều may mắn, kỹ thuật xuất sắc và phép màu. Nhưng cũng giống như việc không ai tin Voyager có thể sống sót suốt 45 năm trước đây, giờ đây chẳng ai dám chắc giới hạn cuối cùng của chúng là ở đâu.

11/05/2026

Đây là thời điểm đẹp nhất trong tháng 05 này để săn Dải Ngân Hà 🌌

Những đêm không trăng giữa tháng 05 chính là “khung giờ vàng” cho những ai muốn tận mắt thấy Dải Ngân Hà vắt ngang bầu trời đêm. Khi ánh trăng biến mất, bầu trời trở nên tối hơn rất nhiều, giúp phần trung tâm sáng rực từ thiên hà của chúng ta hiện ra rõ nét trước khi mùa hè đến và ánh chạng vạng bắt đầu rút ngắn thời gian quan sát.

⏳ Khi nào là thời điểm lý tưởng nhất để quan sát? Ở Bắc bán cầu, mùa săn Dải Ngân Hà thường kéo dài từ tháng 02 đến tháng 10 và còn được dân mê thiên văn gọi là “Core Season”, thời điểm phần trung tâm rực rỡ nhất của thiên hà hướng về phía Trái Đất. Năm nay, trăng non vào ngày 16 tháng 05 sẽ tạo ra những đêm tối hoàn hảo để ngắm bầu trời sâu. Khoảng thời gian đẹp nhất để quan sát trung tâm của Dải Ngân Hà là từ nửa đêm đến trước bình minh, khi dải bụi vũ trụ, khí và hàng tỷ ngôi sao leo cao nhất trên bầu trời.

Điểm cộng lớn của tháng 05 là bạn sẽ có thời gian ngắm lâu hơn tháng 06, vì lúc đó mùa hè tới gần và ánh sáng hoàng hôn sẽ “chiếm mất” phần lớn màn đêm.

🔭 Nhìn về đâu để thấy Dải Ngân Hà? Muốn thấy rõ nhất, hãy tìm đến một nơi thật tối, tránh xa ánh đèn thành phố. Sau đó hướng mắt về phía Nam trên bầu trời - nơi trung tâm của Dai Ngân Hà sẽ trải dài qua các chòm sao như Aquila, Scutum, Sagittarius và Scorpius, tạo nên một dải sáng khổng lồ cực kỳ ngoạn mục.

Một bầu trời đủ tối, một đêm không trăng và một chút kiên nhẫn - bạn sẽ thấy cả Dải Ngân Hà hiện lên ngay trước mắt mình ✨

09/05/2026

🚨 Lầu Năm Góc công bố loạt video UFO giải mật: Những “vật thể không xác định” khiến cả giới khoa học phải chấn động!

Cộng đồng yêu thích UFO vừa chứng kiến một động thái gây chấn động khi Lầu Năm Góc chính thức công bố 161 tài liệu giải mật liên quan đến các hiện tượng “UAP” - tức những vật thể bay hoặc hiện tượng dị thường không xác định. Trong số này, gây chú ý nhất là gần 30 đoạn video ghi lại các vật thể lạ xuất hiện trong không phận quân sự, với hình dạng và hành vi hoàn toàn vượt ngoài những gì máy bay, drone hay khí tượng thông thường có thể giải thích rõ ràng.

Một trong những đoạn video được trích dẫn nhiều nhất đến từ khu vực Trung Đông, ghi lại bởi hệ thống camera quân sự tại Syria vào năm 2024. Trong đó, một “khối ánh sáng trắng méo mó, không đồng nhất” xuất hiện trong khung hình, di chuyển bất thường và tạo ra hiệu ứng quầng sáng lạ ở phần trên của video. Dù dữ liệu đi kèm mô tả chi tiết hiện tượng, nhưng chính Pentagon cũng thừa nhận họ không thể đưa ra bất kỳ kết luận cuối cùng nào về bản chất của vật thể này.

Một video khác do Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ghi nhận lại càng khiến giới quan sát tò mò hơn, khi một vật thể có hình dáng giống “quả bóng bầu dục” xuất hiện trên nền ảnh hồng ngoại. Điều đặc biệt là vật thể này có ba nhánh phát sáng kéo dài theo nhiều hướng khác nhau, tạo cảm giác như một cấu trúc có tổ chức hơn là một hiện tượng ngẫu nhiên. Cách nó di chuyển trong không gian cũng không giống bất kỳ loại máy bay hay thiết bị bay không người lái nào hiện nay.

Bên cạnh đó, một đoạn video dài khoảng 100 giây ghi lại cảnh một điểm sáng nhỏ di chuyển qua khu vực cánh đồng điện gió cũng thu hút sự chú ý lớn. Hình ảnh này mang đến cảm giác vừa huyền bí vừa siêu thực, khi vật thể như đang “lạc bước” giữa hàng loạt tuabin khổng lồ, di chuyển một cách im lặng và ổn định. Chính sự đơn giản nhưng khó giải thích của đoạn video lại khiến nó trở thành tâm điểm tranh luận trong cộng đồng nghiên cứu hiện tượng không xác định.

Điều quan trọng là Lầu Năm Góc không khẳng định bất kỳ giả thuyết nào về những gì xuất hiện trong các video này. Họ nhấn mạnh rằng “không xác định” không đồng nghĩa với việc đó là công nghệ ngoài Trái Đất, mà có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau như lỗi cảm biến, hiện tượng tự nhiên, thiết bị quân sự thử nghiệm hoặc dữ liệu chưa đầy đủ. Tuy nhiên, họ cũng mở cửa cho giới nghiên cứu độc lập tham gia phân tích và cho biết sẽ tiếp tục công bố thêm các tài liệu tương tự trong thời gian tới, khiến chủ đề UAP ngày càng nóng hơn bao giờ hết.

08/05/2026

✨ Trong 1,29 triệu năm nữa, Gliese 710 sẽ bay gần Mặt Trời hơn bất kỳ ngôi sao nào con người từng biết. Điều này có thể làm rung chuyển toàn bộ cấu trúc của Đám mây Oort

Trong sự tĩnh lặng gần như tuyệt đối của không gian liên sao, một ngôi sao nhỏ bé đang âm thầm tiến về phía Hệ Mặt Trời. Nó mang tên Gliese 710 - một sao lùn màu cam thuộc chòm sao Serpens, hiện nằm cách Trái Đất khoảng 63 năm ánh sáng. Suốt nhiều năm qua, các nhà thiên văn đã theo dõi chuyển động của ngôi sao này và nhận ra rằng nó đang di chuyển theo một quỹ đạo đặc biệt hiếm gặp: gần như hướng thẳng vào vùng ngoài của Hệ Mặt Trời. Theo nghiên cứu mới được công bố dựa trên dữ liệu từ tàu không gian Gaia DR3 của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA), Gliese 710 sẽ có cuộc tiếp cận cực gần với Hệ Mặt Trời trong khoảng 1,29 triệu năm nữa - một sự kiện được xem là một trong những lần “ghé thăm” đáng chú ý nhất trong lịch sử tương lai của vùng không gian quanh Mặt Trời.

Dù cái tên Gliese 710 thường xuất hiện trên truyền thông với biệt danh “ngôi sao tử thần”, thực tế nó không phải một thiên thể khổng lồ đáng sợ. Ngôi sao này chỉ có khối lượng khoảng 60% Mặt Trời và phát sáng yếu hơn nhiều so với ngôi sao trung tâm của chúng ta. Tuy nhiên, điều khiến giới khoa học quan tâm không nằm ở kích thước hay độ sáng, mà nằm ở khoảng cách tiếp cận cực kỳ gần trong tương lai. Các mô phỏng mới cho thấy Gliese 710 có thể bay ngang qua Hệ Mặt Trời ở khoảng cách chỉ khoảng 10.000 AU, tương đương gần 0,17 năm ánh sáng. Để dễ hình dung, ngôi sao gần chúng ta nhất hiện nay Proxima Centauri vẫn nằm cách hơn 4 năm ánh sáng. Điều này đồng nghĩa Gliese 710 sẽ tiến đến gần chúng ta gấp hàng chục lần khoảng cách tới ngôi sao láng giềng gần nhất hiện tại.

May mắn là Gliese 710 sẽ không va chạm với Mặt Trời hay bất kỳ hành tinh nào. Tuy nhiên, cuộc ghé thăm này vẫn có thể gây ra những hệ quả khổng lồ đối với cấu trúc của Hệ Mặt Trời. Ngôi sao này được cho sẽ đi vào bên trong Đám mây Oort và tiến sát đến rìa bên trong của cấu trúc này. Khi Gliese 710 lao xuyên qua, lực hấp dẫn của nó có thể làm xáo trộn quỹ đạo của vô số thiên thể đang ổn định suốt hàng tỷ năm. Nhiều sao chổi có thể bị “đá văng” khỏi vị trí cũ và bắt đầu hành trình lao vào vùng bên trong của Hệ Mặt Trời.

Các nhà khoa học cho rằng hậu quả của sự kiện này sẽ không xuất hiện ngay lập tức mà kéo dài trong hàng triệu năm sau đó. Một “cơn bão sao chổi” có thể hình thành khi số lượng lớn thiên thể từ Đám mây Oort bị "hất văng" về phía Mặt Trời. Một phần trong số chúng sẽ đi ngang qua các hành tinh khí khổng lồ như Sao Mộc và Sao Thổ, nhưng cũng có những thiên thể tiến sâu vào khu vực bên trong. Điều này có thể làm tăng đáng kể nguy cơ va chạm thiên thể trong tương lai rất xa. Trên thực tế, nhiều nhà nghiên cứu tin rằng các cuộc ghé thăm của sao lân cận trong quá khứ cũng từng kích hoạt những đợt mưa sao chổi tương tự, góp phần định hình lịch sử va chạm của Hệ Mặt Trời suốt hàng tỷ năm.

Nghiên cứu về Gliese 710 không chỉ giúp nhân loại hiểu rõ hơn về tương lai của Hệ Mặt Trời, mà còn cho thấy khả năng đáng kinh ngạc của thiên văn học hiện đại. Nhờ dữ liệu chính xác từ tàu Gaia, các nhà khoa học có thể mô phỏng chuyển động của các ngôi sao trong hàng triệu năm với độ chính xác ngày càng cao. Điều đó đồng nghĩa chúng ta không còn chỉ quan sát bầu trời ở hiện tại, mà còn có thể “nhìn thấy” những gì sẽ xảy ra với Hệ Mặt Trời trong tương lai sâu thẳm. Dù con người có lẽ sẽ không còn tồn tại để chứng kiến cuộc tiếp cận của Gliese 710, ngôi sao ấy vẫn đang lặng lẽ tiến lại gần từng ngày trong bóng tối của Dải Ngân Hà - như một lời nhắc rằng vũ trụ chưa bao giờ thực sự đứng yên.

07/05/2026

⚡ Một lỗ đen siêu khối lượng vừa làm điều mà nhân loại chưa từng tận mắt chứng kiến trước đây - nó kích hoạt những luồng gió lao đi với vận tốc bằng 1/5 tốc độ ánh sáng, và tất cả diễn ra chỉ trong vài giờ ngắn ngủi.

Lỗ đen này nằm ở trung tâm thiên hà xoắn ốc NGC 3783 cách Trái Đất khoảng 135 triệu năm ánh sáng với khối lượng lớn gấp 30 triệu lần Mặt Trời. Trong chiến dịch quan sát kéo dài 10 ngày vào tháng 07 năm 2024, hai kính thiên văn tia X ngoài không gian la XMM-Newton của ESA và XRISM đã ghi nhận một đợt bùng phát tia X cực sáng phóng ra từ vùng lõi của lỗ đen.

Khi ánh sang chớp nhoáng từ tia X nhanh chóng suy yếu, một hiện tượng phi thường lập tức xuất hiện: những luồng gió siêu tốc bắt đầu bùng lên, cuốn theo khí và bụi lao vào không gian với vận tốc lên tới 60.000 km mỗi giây - tương đương khoảng 1/5 tốc độ ánh sáng. Điều khiến khám phá này trở nên chưa từng có nằm ở tốc độ của toàn bộ quá trình. Các nhà khoa học từ lâu đã biết lỗ đen có thể tạo ra những dòng gió cực mạnh, nhưng đây là lần đầu tiên họ chứng kiến chúng hình thành gần như tức thời - trong chưa đầy một ngày.

Cơ chế phía sau được cho là do từ trường rối loạn quanh đĩa bồi tụ của lỗ đen bất ngờ “tháo xoắn”, giải phóng dòng vật chất khổng lồ ra ngoài theo cách rất giống với các vụ phun trào nhật hoa trên Mặt Trời. Nhưng quy mô của hiện tượng này gần như vượt ngoài sức tưởng tượng. Để so sánh, gió từ một vụ CME mạnh gần đây của Mặt Trời chỉ đạt khoảng 1.500 km/s, chậm hơn tới 40 lần so với những cơn gió từ lỗ đen này.

Khám phá mới cũng mang ý nghĩa sâu rộng đối với thiên văn học. Những luồng gió ấy không đơn giản biến mất trong khoảng không vũ trụ, chúng quét qua toàn bộ thiên hà chủ, ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành sao và quá trình tiến hóa của thiên hà. Hiểu cách chúng được kích hoạt cũng đồng nghĩa tiến gần hơn tới lời giải cho cách thiên hà của chúng ta - Dải Ngân Hà - đã hình thành và phát triển suốt hàng tỷ năm.

06/05/2026

✨ Kẻ Lữ Hành Liên Sao: Voyager 1 và hành trình 40.000 năm tới ngôi sao xa xôi

Sau khi rời khỏi Hệ Mặt Trời, Voyager 1 chính thức bước vào không gian liên sao từ tháng 08 năm 2012, gần 35 năm sau ngày phóng. Nhưng đó chưa phải điểm dừng. Hành trình tiếp theo của nó? Một cuộc “ghé thăm” ngôi sao mang tên AC +79 3888… trong khoảng 40.000 năm nữa. Cách Trái Đất 17,6 năm ánh sáng, Voyager 1 sẽ lướt qua ngôi sao này ở khoảng cách 1,7 năm ánh sáng - rồi tiếp tục trôi dạt, lặng lẽ quay quanh trung tâm Dải Ngân Hà như một kẻ du hành không điểm đến.

Nhưng đừng mong nó gửi về những bức ảnh từ nơi đó. Nguồn năng lượng đang cạn dần sẽ khiến các thiết bị khoa học lần lượt “im lặng”. Dẫu vậy, từng năm còn lại vẫn vô cùng quý giá bởi đây là cơ hội hiếm hoi để nhân loại chạm tới và hiểu hơn về không gian liên sao, nơi plasma và từ trường vận động ngoài rìa b**g bóng nhật quyển của Mặt Trời.

Được phóng lên từ năm 1977 cùng “người anh em sinh đôi” Voyager 2, bộ đôi này đã hoàn thành chuyến “du hành vĩ đại” của mình qua các hành tinh khổng lồ như Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương trước khi tiến vào vùng biên của vũ trụ mà chúng ta chưa từng chạm tới. Hiện tại, Voyager 1 đang lao đi với vận tốc hơn 61.000 km/h, cách Trái Đất gần 19 tỷ km. Trong khi đó, Voyager 2 - theo một lộ trình khác - cũng đã gia nhập cuộc đua vào không gian liên sao.

Một con tàu nhỏ bé. Một hành trình kéo dài hàng chục nghìn năm. Vàcâu chuyện vẫn đang tiếp diễn… 🌌

Hội Thiên Văn Hà Nội - HAS

17/05/2026

15/05/2026

14/05/2026

14/05/2026

13/05/2026

12/05/2026

11/05/2026

09/05/2026

08/05/2026

07/05/2026

06/05/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share