Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa IA UŁ

20/05/2026

Zzchęcamy wszystkich (również współpracujących z nami od lat poszukiwaczy-amatorów), którym zależy na ochronie naszego wspólnego dziedzictwa, do podpisania listu otwartego ws. wstrzymania wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2027 r., nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami👇

LIST OTWARTY do: W.P. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego W.P. Marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego W.P. Marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej W.P. Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska W.P. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego....

20/05/2026

List otwarty ws. wstrzymania wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2027 r., nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

do:

W.P. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego
Kancelaria Prezydenta RP

W.P. Marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

W.P. Marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej
Senat Rzeczypospolitej Polskiej

W.P. Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska
Kancelaria Premiera

W.P. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

W.P. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marcina Kulaska
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

W.P. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Marcina Kierwińskiego
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

W.P. Przewodniczącego Komisji Kultury i Środków Przekazu Senatu RP Jerzego Fedorowicza
Jerzy Fedorowicz

W.P. Przewodniczącego Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu Sejmu RP Piotra Adamowicza
Piotr Adamowicz

W.P. Parlamentarzystek i Parlamentarzystów RP
Senat Rzeczypospolitej Polskiej, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej


Szanowni Państwo,

jako członkowie instytucji i stowarzyszeń reprezentujących polskie środowisko archeologiczne stanowczo domagamy się powstrzymania wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2027 r., nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2024.647). Nowelizacja ta, której zapisy naruszają Konstytucję oraz międzynarodowe zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadza szkodliwe ułatwienia dla amatorskich poszukiwań, co może skutkować bezpowrotną utratą części polskiego dziedzictwa kulturowego. Mimo wielokrotnych protestów naszego środowiska nowelizacja nie została odwołana, a uchwalona w 2025 r. vacatio legis zbliża się do końca. W takiej sytuacji naszym prawem i obowiązkiem jest żądanie uchylenia nowelizacji.

Zmiany stanu prawnego wprowadzone drogą nowelizacji oceniamy bardzo krytycznie, ponieważ:

a) naruszają Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, w tym:

zasadę równości obywateli zapisaną w art. 32 – poprzez uprzywilejowanie jednej grupy interesariuszy, tj. poszukiwaczy-amatorów,
ochronę własności zapisaną w art. 64 – ponieważ nie chronią w adekwatny sposób własności terenów, na których dopuszcza się prowadzenie poszukiwań,
zasadę zrównoważonego rozwoju zapisaną w art. 5 – ponieważ umożliwiają wykorzystywanie zasobów dziedzictwa do celów prywatnych w sposób niekontrolowany, podczas gdy zadaniem Państwa jest dbałość o zachowanie zasobów dla kolejnych generacji;
b) naruszają międzynarodowe zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej, w tym przede wszystkim:

Europejską Konwencję Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego z La Valetta, z dnia 16 stycznia 1992 r., ratyfikowaną przez Polskę 13 grudnia 1995 r., ustalającą standardy ochrony dziedzictwa archeologicznego – poprzez sprzeczność z obowiązkiem zapobiegania niedozwolonemu obiegowi dziedzictwa archeologicznego oraz zapewnienia naukowego charakteru wykopalisk i poszukiwań archeologicznych;
Konwencję paryską dotyczącą środków zmierzających do zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przenoszeniu własności dóbr kultury, z dnia 14 listopada 1970 r., ratyfikowaną przez Polskę 30 kwietnia 1974 r. – na skutek wprowadzenia rozwiązań, które ułatwią legalizację znalezisk pochodzących z nieznanych źródeł;
c) doprowadzą do bezpowrotnej utraty części archeologicznego dziedzictwa kulturowego Polski na skutek:

utraty kontroli Państwa nad nieodnawialnymi zasobami, które są jego własnością,
dezorganizacji istniejącego systemu ochrony zabytków,
dramatycznego uszczuplenia środków finansowych, przeznaczonych na ochronę zabytków (m.in. poprzez system nagród dla znalazców oraz konieczność zapewnienia etatów do ich administracyjnej obsługi lub kosztów procesowych wynikających z ewentualnych niedociągnięć w tym zakresie);
d) spowodują dewastację źródłowych podstaw archeologii jako dyscypliny naukowej, ponieważ:

umożliwią niekontrolowane wydobywanie oraz grabież znalezisk metalowych, które są jedną z najcenniejszych kategorii źródeł archeologicznych;
doprowadzą do bezpowrotnego zniszczenia stanowisk archeologicznych i kontekstów kulturowych;
pozwolą na wprowadzanie do obiegu naukowego fałszywych informacji na temat lokalizacji zabytków.
Należy dodać, że koszty wynikające z wejścia w życie nowelizacji spadną na społeczeństwo, co w dobie niestabilnej sytuacji międzynarodowej i wyzwań w sferze gospodarki ocenić trzeba zdecydowanie negatywnie. Dalsze argumenty prawne znaleźć można na stronie https://www.ratuj-zabytki.pl/.

Apelujemy do wszystkich Adresatów niniejszego pisma o przywrócenie stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Jednocześnie zwracamy uwagę na konieczność przygotowania nowej ustawy, która uwzględni postulaty środowisk wyspecjalizowanych w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego Polski. Wyrażamy też gotowość do współpracy z osobami i stowarzyszeniami zainteresowanymi poznawaniem przeszłości zgodnie z warsztatem naukowym i zasadami ochrony dziedzictwa kulturowego.

15 maja 2026 r.



Lista sygnatariuszy:

/-/ dr hab. Jarosław Bodzek, prof. UJ, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego

/-/ dr Michał Bogacki, dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie

/-/ dr Marcin Broniarczyk, dyrektor Muzeum Ziemi Rawskiej w Rawie Mazowieckiej

/-/ dr Wojciech Brzeziński, dyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie

/-/ prof. dr hab. Andrzej Buko, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności

/-/ prof. dr hab. Wojciech Chudziak, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

/-/ prof. dr hab. Sylwester Czopek, członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności, profesor Uniwersytetu Rzeszowskiego

/-/ dr hab. Jacek Górski, prof. UPJPII, dyrektor Muzeum Archeologicznego w Krakowie, profesor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie

/-/ dr Waldemar Hass, dyrektor Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Głogowie

/-/ dr Jadwiga Iwaszczuk, dyrektor Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk

/-/ dr hab. Andrzej Janowski, prof. IAE PAN, kierownik Ośrodka Archeologii Średniowiecza Krajów Nadbałtyckich Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

/-/ prof. dr hab. Jacek Kabaciński, kierownik Ośrodka Studiów Pradziejowych i Średniowiecznych Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, prezydent International Union of Prehistoric and Protohistoric Sciences

/-/dr hab. Bartosz Kontny, prof. UW, dziekan Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego

/-/ dr Andrzej Kowalczyk, dyrektor Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy

/-/ Jan Książek, dyrektor Muzeum Ziemi Wieluńskiej w Wieluniu

/-/ dr hab. Bartłomiej Lis, prof. IAE PAN, zastępca dyrektora Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk ds. naukowych

/-/ dr Olgierd Ławrynowicz, zastępca dyrektora Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego

/-/ dr hab. Marcin Majewski, prof. US, kierownik Katedry Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego, dyrektor Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Stargardzie

/-/ prof. dr hab. Arkadiusz Marciniak, członek korespondent Polskiej Akademii Nauk, przewodniczący Sekcji Archeologii Komitetu Nauk Historycznych PAN, profesor Wydziału Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

/-/ prof. dr hab. Anna Marciniak-Kajzer, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego

/-/ prof. dr hab. Mirosław Masojć, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego

/-/ dr Arkadiusz Michalak, dyrektor Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze z/s w Świdnicy

/-/ prof. dr hab. Andrzej Michałowski, dziekan Wydziału Archeologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich

/-/ prof. dr hab. Dominik Nowakowski, kierownik Ośrodka Badań nad Kulturą Późnego Antyku i Wczesnego Średniowiecza Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

/-/ dr Dominik Kacper Płaza, dyrektor Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi

/-/ dr hab. Tomasz Purowski, kierownik Ośrodka Archeologii Pradziejowej Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

/-/ prof. dr hab. Marian Rębkowski, dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

/-/ dr hab. Kalina Skóra, prof. IAE PAN, kierownik Ośrodka Badań Nad Dawnymi Technologiami Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

/-/ dr Rafał Solecki, Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

/-/ dr Michał Starski, Prodziekan Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego

/-/ Robert Starzyński, dyrektor Muzeum Miasta Zgierza

/-/ prof. dr hab. Marzena Szmyt, dyrektor Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, profesor Wydziału Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prezes Poznańskiego Towarzystwa Prehistorycznego

/-/ dr hab. Marcin Szeliga, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej

/-/ Ewa Trawicka, dyrektor Muzeum Archeologicznego w Gdańsku

/-/ dr hab. Katarzyna Trybała-Zawiślak, prof. UR, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego

/-/ prof. dr hab. Maciej Trzciński, kierownik Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu, profesor Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego

/-/ prof. dr hab. Paweł Valde-Nowak, członek korespondent Polskiej Akademii Nauk, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności

/-/ dr hab. Marcin Wąs, prof. UG, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Gdańskiego

/-/ dr hab. Fabian Welc, prof. UKSW, dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

/-/ dr hab. Jacek Wierzbicki, sekretarz generalny Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich

/-/ prof. dr hab. Piotr Włodarczak, kierownik Ośrodka Archeologii Gór i Wyżyn Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

/-/ dr Magdalena Żurek, Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

https://www.archeologia.uni.lodz.pl/aktualnosci/szczegoly/list-otwarty-ws-wstrzymania-wejscia-w-zycie-z-dniem-1-stycznia-2027-r-nowelizacji-ustawy-o-ochronie-zabytkow-i-opiece-nad-zabytkami

19/05/2026

w dniach 15–17 maja 2026 r. w Reading w Wielkiej Brytanii odbył się ósmy doroczny Post-Medieval Archaeology Congress (PMAC 2025) organizowany przez Society for Post-Medieval Archaeology, w którym uczestniczyli dr Magdalena Majorek-Lipowicz (Pracownia Datowania Luminescencyjnego i Konserwacji Zabytków IA UŁ) i dr Olgierd Ławrynowicz (Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa IA UŁ). Badaczy gościł Archaeology at the University of Reading –p restiżowa, brytyjska uczelnia publiczna zlokalizowana w hrabstwie Berkshire, zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Londynu i Oksfordu. W kilku równolegle prowadzonych sesjach wygłoszono ponad 70 referatów, dyskutowano w formule „okrągłego stołu” i prezentowano postery. Konferencję poprzedziło spotkanie w The Museum of English Rural Life, gdzie uczczono 60-rocznicę powstania SPMA. Była to też okazja do poznania przemian nowożytnego i współczesnego rolnictwa w Anglii oraz zwiedzenia wystawy etnograficznej (dokumentującej np. zanikające metody obróbki drewna, rzemiosła metalowe i tekstylne) oraz modelowo zorganizowanego magazynu artefaktów związanych z uprawą ziemi, sadownictwem, hodowlą oraz życiem wiejskim.

Sesję poświęconą ponownemu odkrywaniu społeczności zmarginalizowanych i wykluczonych (tematyka z pogranicza antropologii kultury i socjologii historycznej), otworzył referat dr. Olgierda Ławrynowicza, dr Aleksandry Krupy-Ławrynowicz (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego) i dr Magdaleny Majorek-Lipowicz pt. „E-repository of Katyn Archaeology”. Autorzy omówili sposoby pozyskiwania i dokumentacji źródeł zastanych i wywołanych oraz ścieżkom projektowania i tworzenia E-repozytorium w projekcie badawczym NPRH MNiSW „Leksykon Archeologii Katyńskiej (1990–2015)” (archeologiakatynska.uni.lodz.pl). Warto w tym miejscu przypomnieć, że równolegle do pracy nad książkowym Leksykonem w wersji polskiej i angielskiej, tworzone jest E-repozytorium, w którym zamieszczone będą skrócone wersje haseł oraz liczne materiały tekstowe i audiowizualne. Medium to dostępne będzie w jęz. polskim, angielskim i rosyjskim na stronach Uniwersytet Łódzki i Muzeum Katyńskie.

Dodatkowo, badacze z Instytutu Archeologii uczestniczyli w moderowanym przez Magdalenę Naum z Lund University, Jeff’a Oliver z University of Aberdeen, Katy Whitaker z University of Reading and Historic England, Sarę Williamsson Lind z Lund University round table pod nazwą: „Between and beyond the sources – challenges and possibilities of working with a plethora of different sources”. Etnoarcheologia, archeologia historyczna oraz archeologia współczesności (ang. archaeology of the contemporary past), zwłaszcza w ujęciu wspólnotowym (ang. community archaeology), charakteryzują się unikalną metodologią. Dyskutujący zgodnie uznali, że głównym wyzwaniem i jednocześnie atutem badań nad czasami nowożytnymi i najnowszymi jest wieloźródłowość, która wymaga od archeologa i antropologa kulturowego przyjęcia roli mediatora między naukami humanistycznymi i ścisłymi a społecznymi oczekiwaniami otoczenia. Pozostałe sesje poświęcone były m.in. archeologii dekolonizacyjnej, industrialnej oraz badaniom z zakresu antropologii fizycznej i sądowej.

Chwile wolnego czasu pozwoliły zwiedzić relikty opactwa benedyktyńskiego (kluniackiego) w Reading, prestiżową męską szkołę średnią w Eton oraz zamek w Windsorze – najstarszy i największy, zamieszkany zamek na świecie, będący oficjalną rezydencją angielskich i brytyjskich monarchów od ponad 900 lat.

https://www.archeologia.uni.lodz.pl/aktualnosci/szczegoly/na-post-medieval-archaeology-congress-w-reading

18/05/2026

serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych na wystąpienie mgr. Petera Hinterndorfera (Institut für jüdische Geschichte Österreichs/Jewish History in Austria) pt. „Approaches to the Materialities of National-Socialist Violence and its Memorialisation in Austria”, które odbędzie się w środę 20 maja 2026 r. o godz. 12.00 w s. 1.C IA UŁ w ramach seminarium doktorskiego Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa IA UŁ.

Do udziału w seminarium w szczególności zachęcamy studentów archeologii, etnologii i antropologii kulturowej oraz historii.

W Austrii i w Europie zachowały się pozostałości infrastruktury aparatu przemocy i terroru III Rzeszy, z których najbardziej znane to obozy koncentracyjne. Dzisiaj w wielu z tych miejsc znajdują si upamiętnienia ofiar nazistowskich prześladowań.

W swym wystąpieniu referent przedstawi różne podejścia do materialności przemocy narodowosocjalistycznej na terenie Austrii oraz do podtrzymywania o niej pamięci. Autor omówi rozplanowanie przestrzenne miejsc represji na przykładzie najnowszych projektów badawczych z zakresu archeologii historycznej. Obejmują one badania wykopaliskowe na terenie obozu pracy przymusowej „Lager am Wehr” w Kirchbichl w Tyrolu, gdzie przetrzymywani byli m.in. polscy robotnicy przymusowi, zatrudnieni przy budowie i obsłudze pobliskiej elektrowni wodnej.

W trakcie wystąpienia zaprezentowane zostaną również wyniki badań miejsc katastrof alianckich samolotów wojskowych oraz projekt mapowania infrastruktury obozu koncentracyjnego Ebensee i związanych z nim miejsc pracy przymusowej. Autor omówi także sposoby upamiętniania ofiar narodowego socjalizmu w Dolnej Austrii.

📷 Zawias w bramie wejściowej do obozu w Ebensee

https://www.wydzfilhist.uni.lodz.pl/aktualnosci/szczegoly/o-badaniach-materialnych-sladow-przemocy-narodowosocjalistycznej-w-austrii

16/05/2026

tradycyjnie już, fenomenalny wyjazd do Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy. Jeszcze raz dziękujemy👌

14/05/2026

11/05/2026

w dniu 8 maja 2026 r. studenci archeologii z Innsbrucka i Halle uczestniczyli w warsztatach w Muzeum Katyńskie w Warszawie, zorganizowanych w ramach projektu badawczego NPRH MNiSW „Leksykon Archeologii Katyńskiej (1990–2015)” ([email protected]) przez dr hab. Annę I. Zalewską, prof. UŁ.
Więcej informacji tutaj 👇

09/05/2026

serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych na wystąpienie dr. Dawida Kobiałki (Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa IA UŁ), dr. hab. Michała Pawlety, prof. UAM (Wydział Archeologii UAM), dr. Kamila Karskiego (Muzeum KL Plaszow) oraz inż. Marka Michalskiego (badacz niezależny), w trakcie którego zaprezentowana zostanie nowa książka pt. „Archeologia i społeczeństwo w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach". Wydarzenie odbędzie się w środę 13 maja 2026 r. o godz. 12.00 w s. 1.C IA UŁ w ramach seminarium doktorskiego Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa IA UŁ.

Do udziału w seminarium w szczególności zachęcamy studentów archeologii oraz etnologii i antropologii kulturowej.

🔸 Interdyscyplinarne badania i ich rezultaty
Interdyscyplinarne prace naukowe przeprowadzone w latach 2022–2024 w ramach projektu pt. „Nauka dla społeczeństwa, społeczeństwo dla nauki w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach” (Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w woj. opolskim) pozwoliły na dokonanie wielu ważnych odkryć i poczynienie licznych ustaleń dotyczących historii, etnografii oraz archeologii tego wyjątkowego krajobrazu poobozowego. Wymiernym dowodem jest szereg publikacji, w tym również w prestiżowych, zagranicznych czasopismach branżowych, w których kolejne problemy badawcze były prezentowane szerokiemu gronu odbiorców.

Międzynarodowy wymiar i znaczenie realizowanych badań niestety wiązał się z powstaniem zaledwie kilku publikacji naukowych oraz popularnonaukowych w języku polskim. Celem wystąpienia jest ogólne omówienie wykonanych badań oraz prezentacja monografii, która powstała na ich podstawie. To pierwsza tego rodzaju publikacja w polskiej archeologii.

🔸 Archeologia wobec trudnego dziedzictwa
Miejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach jest krajobrazem niezwykłym i niepowtarzalnym, w którym splata się trudna i bolesna historia drugiej połowy XIX w. i pierwszej połowy XX w. Obozy po kolejnych konfliktach zamykano, infrastrukturę rozbierano lub adaptowano na inne cele. Materialne ślady tej skomplikowanej przeszłości nadal są skrywane przez okoliczne lasy. Całe dekady badań historycznych pozwoliły na poznanie wielu aspektów tej złożonej i trudnej przeszłości. Istnieją jednak takie jej fragmenty, o których źródła nie zachowały się do naszych czasów lub milczą.

W tych właśnie obszarach archeologia może odegrać istotną rolę, znacząco uzupełniając swoimi badaniami wiedzę o niedawnej historii. Archeologia to nie tylko narzędzie badawcze, ale także działanie społeczne i kulturowe, pomost pomiędzy przeszłością a tym, co z niej przetrwało do dziś. Dzięki tej dyscyplinie możliwe jest nie tylko uzupełnianie luk w materiale źródłowym, ale także tworzenie przestrzeni dialogu między nauką a lokalnymi społecznościami, pomiędzy pamięcią zbiorową a indywidualnym doświadczeniem.

🔸 Archeologia jako działanie społeczne
W tym właśnie sensie archeologia staje się nie tylko sposobem badania przeszłości, lecz również formą aktywnego współtworzenia jej znaczeń tu i teraz. I taka jej rola – uzupełniająca, integrująca i angażująca – była podstawą zaprezentowanego w tej monografii podejścia zastosowanego w badaniach Miejsca Pamięci Narodowej w Łambinowicach.

Publikacja „Archeologia i społeczeństwo w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach” stanowi istotny wkład w badania nad dziedzictwem trudnej przeszłości oraz rolą archeologii we współczesnym społeczeństwie.

https://www.archeologia.uni.lodz.pl/aktualnosci/szczegoly/promocja-ksiazki-o-archeologii-i-spoleczenstwie-w-miejscu-pamieci-narodowej-w-lambinowicach

03/05/2026

serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych na wystąpienie dr. Łukasza Reczulskiego (Biblioteka Humanistyczna UŁ), pt. „Archeologia w soczewce fantastyki naukowej", które odbędzie się w środę 6 maja 2026 r. o godz. 12.00 w s. 1.C IA UŁ w ramach seminarium doktorskiego Katedra Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa IA UŁ.

Do udziału w seminarium w szczególności zachęcamy studentów archeologii oraz etnologii i antropologii kulturowej.

Fantastyka naukowa od dawna wykorzystuje motywy przyszłości, aby komentować współczesny świat. Pod pozorem historii o międzygwiezdnych podróżach i obcych planetach jej autorzy często poruszają bowiem problemy bliskie współczesnym odbiorcom oraz problematyzują ich największe obawy i nadzieje. Dzięki temu fantastyka naukowa pełni nie tylko funkcję rozrywkową, ale jest również narzędziem refleksji nad zmianami cywilizacyjnymi.

Co ciekawe, wśród tematów podejmowanych przez twórców futurystycznych narracji znalazł się także motyw tzw. archeologii jutra, często realizowanej w odległych regionach kosmosu i podejmującej problem dziejów obcych cywilizacji. W tekstach tych uwidaczniają się oczekiwania autorów wobec przyszłości tej dyscypliny, jej postępu technologicznego i metodologicznego a także jej przyszłej roli społecznej. Podczas wystąpienia omówione zostaną wybrane i zdaniem prelegenta najciekawsze, fantastycznonaukowe prezentacje archeologii powstałe na przestrzeni ostatnich stu lat.

Spotkanie będzie miało nieco inny charakter niż zazwyczaj, ale może czasem warto spojrzeć na siebie z innej perspektywy :)

Fot. 2001: Odyseja kosmiczna, 1968, reż. Stanley Kubrick

https://www.archeologia.uni.lodz.pl/aktualnosci/szczegoly/archeologia-w-soczewce-fantastyki-naukowej

28/04/2026

W dniach 15-17 kwietnia 2026 r. w Toruniu odbyła się IX edycja międzynarodowej konferencji konserwatorskiej „Tekstylia w zabytkach. Badania – konserwacja – innowacje”, organizowanej przez Katedra Konserwacji-Restauracji Papieru i Skóry na Wydział Sztuk Pięknych UMK w Toruniu oraz Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata. W wydarzeniu uczestniczyła dr Magdalena Majorek-Lipowicz z Pracownia Datowania Luminescencyjnego i Konserwacji Zabytków IA UŁ.

Konferencja poświęcona była następującym zagadnieniom podzielonym na kilka bloków tematycznych:

🔸 Tekstylia w badaniach historii sztuki i kultury materialnej – obecność, znaczenie, konteksty;

🔸 Badania tekstyliów w zabytkach: znaczenie, metody, wyzwania;

🔸 Tekstylia w obiektach złożonych – połączenia różnych materiałów i ich konserwacja;

🔸 Innowacje w konserwacji tekstyliów – nowe materiały, strategie, działania;

🔸 Ochrona tekstyliów w zabytkach – wyzwania techniczne i środowiskowe, między nauką, praktyką i dziedzictwem;

🔸 Cyfryzacja, dokumentacja i udostępnianie zbiorów.

W trakcie spotkania była także możliwość odbycia wizyty studyjnej w Centrum Badań i Konserwacji Dziedzictwa Kulturowego na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu.

Dr Magdalena Majorek-Lipowicz prezentowała referat pt. Nowożytna szata męska z krypty kościoła franciszkańskiego w Radziejowie. Ocena przeprowadzonych badań i prac konserwatorskich, w którym w formie graficznej przedstawiała dotychczasowe wyniki projektu Badania konserwatorskie i pogłębiona analiza historyczno-kostiumologiczna elementu stroju narodowego polskiego – szaty męskiej doby nowożytności pochodzącej z krypty kościoła rzymskokatolickiego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Radziejowie. Projektem tym kieruje od 2025 r., a jego realizacja odbywa się w ramach E-RIHS (Polskie Konsorcjum dla Badań nad Dziedzictwem Kulturowym), dzięki dostępowi do infrastruktury badawczej MOLAB/FIXLAB w latach 2025–2026.

https://www.archeologia.uni.lodz.pl/aktualnosci/szczegoly/ix-miedzynarodowa-konferencja-konserwatorska-tekstylia-w-zabytkach-badania-konserwacja-innowacje