Paternotte Uitvaartzorg, Koraalrood 153, Zoetermeer (2026)

27/03/2026

𝗘𝗲𝗻 𝗵𝘂𝗶𝘀𝗱𝗶𝗲𝗿 𝗺𝗲𝗲 𝗵𝗲𝘁 𝗴𝗿𝗮𝗳 𝗶𝗻?
De vraag van Quirein: ‘Mag een huisdier mee in het graf’.
Hij vraagt dit naar aanleiding van het ontroerende verhaal van de hond Bob. In de Braziliaanse stad São Paulo bleef het hondje tien jaar lang bij het graf van zijn overleden baasje wonen. De hond kreeg de bijnaam Bob Coveiro, ‘grafdelver’. Hij was aanwezig bij de begrafenis en wilde daarna simpelweg niet meer weg. Het verhaal raakte zoveel mensen dat er uiteindelijk een wet kwam die toestaat dat honden en katten bij hun baasje in een familiegraf begraven mogen worden.
Maar hoe zit dat eigenlijk in Nederland? Hier ligt het juridisch anders. Het is hier niet toegestaan om een overleden huisdier in hetzelfde graf als een mens te begraven. Voor de wet is een overleden huisdier namelijk een dierlijk kadaver en dat mag niet in een mensengraf worden begraven.
Toch zijn er wel mogelijkheden voor wie zijn geliefde huisdier dicht bij zich wil houden. De as van een gecremeerd huisdier kan soms wel in een urnengraf of bij een graf worden geplaatst. Dat is echter geen wettelijk recht: iedere begraafplaats mag hier zelf regels voor opstellen. Sommige begraafplaatsen staan het toe, andere weer niet.
Wilt u dat de as van uw huisdier bij u of een familielid wordt geplaatst? Dan is het verstandig om dit vooraf met de begraafplaats te bespreken. Zij kunnen precies vertellen wat er wel en niet mogelijk is. Want één ding staat vast: voor velen is een huisdier geen dier, maar gewoon familie.

Heb je ook een vraag aan mij? Stel je vraag in de opmerkingen.

19/01/2026

𝗪𝗮𝗮𝗿 𝗸𝗼𝗺𝘁 𝗱𝗲 𝗱𝗼𝗼𝗱𝘀𝗸𝗶𝘀𝘁 𝘃𝗮𝗻𝗱𝗮𝗮𝗻?
Joke appte mij onlangs met de vraag waar de doodskist eigenlijk vandaan komt? Nou Joke, de geschiedenis van de doodskist gaat ver terug namelijk tot in het oude Egypte. Daar werden boomstammen uitgehold tot kisten. Vaak werden deze kisten die we kennen als sarcofagen vervolgens rijk versierd met kleurige patronen en hiërogliefen. Wat dus ooit begon als een eenvoudige omhulling, werd zo al snel een kunstwerk dat bescherming en eer moest bieden aan de overledene.
In de eeuwen die volgden bleef de kist vooral praktisch: een midde
l om het lichaam te vervoeren naar de begraafplaats. In de middeleeuwen kreeg de kist een dakvormig deksel als een soort huisje voor de dode. In 1628 besloot het stadsbestuur van Amsterdam echter dat alle kisten voortaan een vlakke deksel moesten hebben om ruimte te besparen in de kerken. Om het traditionele uiterlijk niet te verliezen, plaatsten nabestaanden een klein rekje bovenop, bedekt met het baarkleed. Zo ontstond het zogeheten ‘roefje’, een mooie illustratie van hoe symboliek en traditie zich aanpassen aan de tijd.

Door de jaren heen veranderden ook de materialen: van hout en lood tot metaal en tegenwoordig zelfs biologisch afbreekbare varianten. En waar wij vaak kiezen voor ingetogen vormen, kennen ze bijvoorbeeld in Ghana de kleurrijke ‘fantasiekisten’ in de vorm van een vliegtuig, vis of kano, die het leven van de overledene verbeelden. Naar mijn idee weerspiegelt elke doodskist zijn tijd en laat het zien hoe iedere generatie haar eigen vorm zoekt om met afscheid om te gaan.

20/11/2025

𝗪𝗮𝘁 𝗶𝘀 𝗲𝗲𝗻 𝗹𝗶𝗷𝗸𝘄𝗮𝗱𝗲?
Een lijkwade is een grote, rechthoekige doek van natuurlijke materialen waarin een overledene wordt gewikkeld voor een crematie of begrafenis. Vaak wordt een lijkwade gemaakt van linnen, zijde of wol. Het is een zacht en milieuvriendelijk alternatief voor een kist. De overledene ligt dan gewikkeld in de wade op een opbaarplank, in een mand of eventueel in een kist.
De beroemdste lijkwade ter wereld is zonder enige twijfel de ‘Lijkwade van Turijn’: een eeuwenoud linnen doek waarin volgens de overlevering het lichaam van Jezus zou zijn gewikkeld. Of dat werkelijk zo is, blijft natuurlijk altijd een onderwerp van discussie. Maar het illustreert wel hoe diep het gebruik van een wade in onze geschiedenis en in de symboliek verankerd is.

Het gebruik van een lijkwade biedt vaak een meer persoonlijke en intieme vorm van afscheid. Zo sluiten families bijvoorbeeld de wade geleidelijk in de dagen voorafgaand aan het afscheid. Dit doen ze als een ritueel van loslaten. Wat mij persoonlijk aanspreekt is dat elke wade eigenlijk een verhaal vertelt. Door de stof, de kleur, een geborduurd symbool of een stukje kleding. Allemaal dragen ze bij aan een laatste, liefdevolle omhulling.

Deze vraag kwam van Frank. Heb jij ook een vraag aan mij? Stel hem in de opmerkingen of stuur een mail naar [email protected]

26/09/2025

𝐇𝐨𝐞 𝐠𝐚𝐚𝐭 𝐞𝐞𝐧 𝐤𝐢𝐬𝐭 𝐡𝐞𝐭 𝐠𝐫𝐚𝐟 𝐢𝐧?
Bij een begrafenis komt altijd het moment dat de kist het graf in wordt gelaten. Dat kan met een lift of met touwen. In beide gevallen staat de kist eerst op drie houten balken boven het geopende graf. Dan moet de kist eerst een klein stukje omhoog zodat de balken kunnen worden verwijderd. Vervolgens kan de kist zakken.

Op veel moderne begraafplaatsen gebruiken ze daarvoor een lift. De techniek neemt het werk over: langzaam en gelijkmatig glijdt de kist naar beneden, zonder dat iemand hoeft te tillen of trekken. Voor de aanwezigen ziet het er plechtig en rustig uit, bijna alsof de kist vanzelf zijn weg vindt.

Heel anders is het wanneer er touwen worden gebruikt, zoals nog steeds gebeurt op oudere begraafplaatsen en standaard op natuurbegraafplaatsen. De touwen gaan via de handgrepen rond kist en familie of dragers nemen plaats aan beide zijden van het graf. Dan komt het spannende moment: de balken gaan weg en met vaste hand laten zij de kist zakken. Het vraagt concentratie en samenwerking, want alleen als iedereen tegelijk het touw laat vieren, daalt de kist recht naar beneden. Voor de betrokkenen is
het vaak zwaar, maar ook intens: je voelt letterlijk dat je de overledene tot het allerlaatste moment begeleidt.

Soms bestaat er een keuze tussen lift of touw. Welke manier ook wordt gekozen, de essentie blijft hetzelfde: het is een plechtig moment dat met zorg en aandacht wordt uitgevoerd, en dat voor de aanwezigen vaak één van de meest indrukwekkende onderdelen van het afscheid vormt.

Heb jij ook een vraag aan mij? Stel hem in de opmerkingen of stuur een mail naar [email protected]

28/08/2025

𝗘𝗲𝗻 𝗸𝗶𝘀𝘁 𝘃𝗮𝗻 𝗽𝗮𝗱𝗱𝗲𝗻𝘀𝘁𝗼𝗲𝗹𝗲𝗻?
Onlangs was ik op bezoek bij Loop Biotech in Delft. Dit is een innovatieve start-up die uitvaartkisten maakt van paddenstoelen.
Altijd wanneer ik dit vertel zie ik wenkbrauwen fronsen. Een kist van paddenstoelen? Hoe dan?

De uitvaartkisten maar ook urnen worden gevormd van mycelium, het wortelnetwerk van paddenstoelen. Het is een fascinerend proces, waarbij in slechts zeven dagen tijd een kist ‘groeit’ uit een mengsel van lokaal mycelium en hennepvezels.

Ik kreeg in Delft een rondleiding van Wouter, die mij stap voor stap liet zien hoe de Cocoon™ ontstaat. De gedachte erachter is even simpel als krachtig: waarom zouden we de aarde blijven belasten met hout, lijm en lak, als we haar ook kunnen verrijken? In plaats van langzame vertering of vervuiling, breekt deze kist binnen anderhalve maand in de bodem af. Ondertussen helpt het mycelium de bodem te zuiveren en voedingsstoffen vrij te geven.

Wat mij raakte, was de zorgvuldigheid én de idealen achter het product. De kist voelt niet aan als een trucje of een trend, maar als een oprechte poging om ons afscheid van de aarde betekenisvoller te maken, in harmonie met de natuur. De kist is geschikt voor natuur begraven, traditioneel begraven en crematie. Op de urn van Loop kan je een plantje plaatsen waardoor, eenmaal in de grond, dit uitgroeit tot een herinneringsplant.

Loop Biotech levert inmiddels ook aan het buitenland, maar het begon gewoon als een afstudeerproject aan de TU Delft. Mooi om te zien hoe zoiets kan uitgroeien tot een tastbaar alternatief binnen de uitvaartzorg.

04/08/2025

𝗢𝗽 𝗯𝗲𝗱𝗿𝗶𝗷𝗳𝘀𝗯𝗲𝘇𝗼𝗲𝗸 𝗻𝗮𝗮𝗿 𝗟𝗼𝗼𝗽 𝗕𝗶𝗼𝘁𝗲𝗰𝗵
Ik ben bij Loop Biotech in Delft op bezoek geweest. Daar maken ze uitvaartkisten van...paddenstoelen. In zeven dagen groeit een netwerk van paddenstoelen en hennepvezels tot een bijzondere en hele sterke kist. Meer weten? Check Vraag het aan Karen in de laatste Streekblad in augustus. Dus nog even geduld ;-).

04/06/2025

𝐌𝐚𝐠 𝐢𝐤 𝐢𝐧 𝐦𝐢𝐣𝐧 𝐚𝐮𝐭𝐨 𝐧𝐚𝐚𝐫 𝐦𝐢𝐣𝐧 𝐠𝐫𝐚𝐟?
In deze rubriek beantwoordt ik met enige regelmaat vragen over de ins outs over begraven, cremeren en meer. In deze aflevering de vraag van Marcel: kan ik op mijn uitvaart in mijn eigen auto worden vervoerd?

Ja hoor Marcel, dat mag! In Nederland is het vervoer van een overledene gelukkig niet strikt aan regels gebonden als het gaat om het soort voertuig. In principe mag je in (bijna) elk vervoermiddel vervoerd worden dus inderdaad ook in je eigen auto. Denk aan je vertrouwde stationwagen, je geliefde camper, een pick-up, een busje van de zaak, of zelfs een aanhanger die netjes is ingericht. En eerder deze maand zagen we Jonnie de Boer op een motor met zijspan naar zijn laatste rustplaats gaan.

Er zijn wél een paar belangrijke aandachtspunten. Zo moet bijvoorbeeld de kist of opbaarplank volledig ín het voertuig passen. Er mag niets uitsteken, ook niet een klein randje, want dat brengt risico’s met zich mee voor het verkeer. Verder moet de auto technisch in orde zijn en goed bestuurd worden. Verder moet het vervoer ook met respect gebeuren. Het is en blijft nu eenmaal een plechtige rit. Dus nee, geen open trailer met vlaggetjes en feestmuziek. Dat is ook niet erg gepast. Tenzij het echt heel bewust is gekozen en het past bij de persoon die wordt vervoerd.

Soms wil de partner, zoon of dochter van de overledene zélf rijden. Ook dat mag. Het kan zelfs een mooi en persoonlijk moment zijn. Zolang degene achter het stuur zich er goed bij voelt en het vervoer veilig is geregeld, is er geen bezwaar.

Wil je iets bijzonders of persoonlijks doen met het vervoer? Vraag het mij en samen kijken we naar wat mogelijk is en zorgen we dat het goed wordt uitgevoerd. Want hoe je ook gaat, het moet vooral kloppen met wie je was en veilig zijn voor iedereen onderweg.

Heb jij ook een vraag aan mij? Plaats hem in de comments of mail naar [email protected]

25/04/2025

𝗛𝗼𝗲 𝗴𝗮 𝗷𝗲 𝗼𝗺 𝗺𝗲𝘁 𝗿𝗼𝘂𝘄?
In deze aflevering de vraag van Joanne: hoe combineer je rouw met je dagelijkse leven?

Rouw stopt niet als de wereld doordraait. Na een verlies moet je nu eenmaal weer werken, voor je gezin zorgen en sociale verplichtingen aangaan. Tegelijkertijd voelt dit alles weer oppakken voor veel mensen onnatuurlijk. De buitenwereld draait door, terwijl jouw wereld even stil staat. Sommigen willen afleiding, anderen ervaren druk om ‘gewoon’ weer te presteren. Soms helpt het om rustig op te bouwen of flexibel te werken.

Natuurlijk bedoelen mensen het goed als ze zeggen: ‘Je moet het een plek geven’, maar rouw heeft echter geen vaste route. Er is nu eenmaal geen deadline waarop je ‘over’ het verlies heen moet zijn. Geef aan wat je nodig hebt: wil je praten of juist even niet? Echte vrienden respecteren jouw tempo.

Sommigen vinden troost in een vast moment voor hun overleden dierbare, zoals een dagelijkse wandeling, een brief schrijven of muziek draaien die herinnert aan mooie momenten. Rouw in je dagelijkse routine verweven kan helpen om ermee te leven, zonder dat je het los hoeft te laten. Maar bovenal heeft het tijd nodig.

En, heel belangrijk: je hoeft je niet sterker voor te doen dan je je voelt. Een simpel ‘vandaag is even een lastige dag’ kan al ruimte geven. Bedenk dat rouwen geen zwaktebod is, maar een teken van liefde en verlies. Door het bespreekbaar te maken, ontstaat er vaak meer begrip en steun in je omgeving, en dat maakt het dagelijks leven nét iets draaglijker.
𝗛𝗲𝗯 𝗷𝗶𝗷 𝗼𝗼𝗸 𝗲𝗲𝗻 𝘃𝗿𝗮𝗮𝗴 𝗮𝗮𝗻 𝗺𝗶𝗷? 𝗦𝘁𝗲𝗹 𝗷𝗲 𝘃𝗿𝗮𝗮𝗴 𝗶𝗻 𝗱𝗲 𝗼𝗽𝗺𝗲𝗿𝗸𝗶𝗻𝗴𝗲𝗻 𝗵𝗶𝗲𝗿𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗼𝗳 𝘀𝘁𝘂𝘂𝗿 𝗺𝗶𝗷 𝗲𝗲𝗻 𝗺𝗮𝗶𝗹 𝘃𝗶𝗮 𝗶𝗻𝗳𝗼@𝗽𝗮𝘁𝘁𝗲𝗿𝗻𝗼𝘁𝘁𝗲𝘂𝗶𝘁𝘃𝗮𝗮𝗿𝘁.𝗻𝗹

27/03/2025

𝐖𝐚𝐚𝐫 𝐤𝐨𝐦𝐭 𝐡𝐞𝐭 𝐰𝐨𝐨𝐫𝐝 𝐚𝐟𝐥𝐞𝐠𝐠𝐞𝐧 𝐯𝐚𝐧𝐝𝐚𝐚𝐧?

Afleggen klinkt als een gewoon Nederlands woord. Maar 'afleggen' heeft zijn wortels in het Oudnederlands en de Germaanse talen. De oorsprong ligt in de combinatie van 'af-' (dat verwijst naar iets verwijderen, scheiden of beëindigen) en 'leggen' (plaatsen, neerzetten). In de context van overlijden betekent het dan ook letterlijk: iemand gereedmaken voor de begrafenis, waarbij het lichaam verzorgd en aangekleed wordt.
Het afleggen van een overleden persoon is een respectvol en zorgvuldig ritueel. De omgeving wordt rustig en respectvol ingericht, en nabestaanden kunnen aanwezig zijn of helpen bij de verzorging.
Verschillende culturen en religies hebben overigens hun eigen gebruiken rondom het afleggen. Zo wordt in de islamitische traditie de overledene gewassen volgens een specifiek ritueel en gewikkeld in een witte doek (kafan). In het jodendom wordt het lichaam ritueel gereinigd door de Chevra Kadisha en gekleed in eenvoudige witte kleding. In het boeddhisme worden vaak mantra’s voorgedragen en wordt het lichaam enkele uren met rust gelaten voordat verdere verzorging plaatsvindt.

Het afleggen is meer dan een praktische handeling; het is een intiem moment dat nabestaanden helpt bij het rouwproces. Het biedt de gelegenheid om afscheid te nemen en de dood op een serene manier te aanvaarden. Hoewel het een oud gebruik is, blijft het een betekenisvolle stap in het omgaan met verlies en het afscheid nemen van een dierbare.
Heb je ook een vraag aan mij? Zet deze in de opmerkingen onder dit bericht of mail mij via [email protected].

24/02/2025

‘𝐇𝐨𝐞 𝐦𝐚𝐚𝐤 𝐢𝐤 𝐦𝐢𝐣𝐧 𝐚𝐟𝐬𝐜𝐡𝐞𝐢𝐝 𝐩𝐞𝐫𝐬𝐨𝐨𝐧𝐥𝐢𝐣𝐤𝐞𝐫?

Deze vraag krijg ik regelmatig als ik een uitvaart moet regelen. Vaak heeft de overledene in dat geval niets op papier gezet en wil de familie een persoonlijke begrafenis of crematieplechtigheid. En krijg ik de vraag: ‘heb jij nog suggesties?’ Gelukkig zijn er tegenwoordig heel veel mogelijkheden om van een uitvaart iets persoonlijks te maken. Het begint natuurlijk met de muziekkeuze. De favoriete nummers van de overledene laten horen of live laten spelen door een muzikant of band.

Maar ook kan een thema of dresscode de sfeer van de uitvaart bepalen. Door gasten te vragen een bepaalde kleur of stijl te dragen, bijvoorbeeld de favoriete kleur van de overledene, een festivalachtige uitstraling of juist lichte en vrolijke tinten, ontstaat er een warme, persoonlijke sfeer. Daarnaast kunnen persoonlijke rituelen een waardevolle toevoeging zijn. Gasten kunnen bijvoorbeeld een herinnering opschrijven in een herinneringsboek, ballonnen oplaten, bloemen in het water leggen of gezamenlijk kaarsen aansteken. Dit soort rituelen bieden troost en creëeren een moment van verbondenheid.

Om de herinnering levend te houden, kan men kiezen voor herinneringsobjecten. In plaats van een traditionele condoleancekaart kan een klein aandenken worden meegegeven, zoals een za**je om een herinneringsboom te planten of een boekje met persoonlijke verhalen en anekdotes. Ook zie ik steeds meer mensen kiezen voor een duurzame uitvaart. Door bijvoorbeeld te kiezen voor een natuurbegraafplaats of een biologisch afbreekbare kist.

Kortom, er zijn tal van mogelijkheden om van een uitvaart een heel persoonlijk afscheid te maken. En daarmee wordt zo’n uitvaart een betekenisvolle en troostrijke viering van het leven van de overledene.

Heb je ook een vraag aan mij? Stel hem in de reactie hieronder of mail naar [email protected]

24/01/2025

Kunnen dieren ook afscheid nemen?
In deze rubriek beantwoordt Karen Paternotte vragen over alles wat met haar werk als uitvaartverzorger te maken heeft. Ook een vraag aan Karen? Mail [email protected]. Annemarie stelde aan Karen de vraag of ook huisdieren afscheid van een overledene kunnen maken.

Ja niet alleen kan dat, het gebeurt ook met enige regelmaat. Hoe de belevingswereld van katten en honden precies in elkaar zit weten we natuurlijk niet. We moeten ze denk ik ook geen menselijke trekjes toekennen, maar dat dieren ook rouwen is wel bekend. Denk bijvoorbeeld aan olifanten en oerang-oetans die zichtbaar verdriet hebben als één van hen dood gaat. Nu hebben we die doorgaans niet in huis maar katten en honden vangen ongetwijfeld op dat er iets aan de hand is.

Het is dan ook helemaal geen gek idee om de kat of hond op hun eigen manier ook afscheid te laten nemen. Dat kan natuurlijk thuis als de overledene daar is opgebaard. Maar het kan ook in het uitvaartcentrum als hij of zij daar ligt. Ik heb het met een kat nog niet meegemaakt maar wel meermaals met een hond die afscheid van zijn baas of bazinnetje nam.

Dat zijn vaak hele vertederende taferelen. Soms tillen mensen de hond op zodat hij in de kist kan kijken. Laatst was de hond daarvoor te groot dus werd er een verhoging geplaatst. De hond klom erop en begon de hand van zijn baasje te likken. Vervolgens legde hij zijn p**t eventjes op de arm van zijn baasje. Toen sprong de hond van de verhoging en ging rustig naast de kist liggen.
Ook bij de uitvaart kunnen honden vaak mee. De meeste crematoriums staan dat toe. Overleg het uiteraard wel eerst even met je uitvaartverzorger.

Paternotte Uitvaartzorg

27/03/2026

19/01/2026

20/11/2025

26/09/2025

28/08/2025

04/08/2025

04/06/2025

25/04/2025

27/03/2025

24/02/2025

24/01/2025

Adres

Telefoon

Website

Meldingen

Contact

Snelkoppelingen

Delen