18/10/2023
Zenwoordje 7 oktober
Buddha Shakyamuni heeft aan de monnik Saccaka zijn zoektocht naar ontwaken beschreven. Hij beschrijft daarin ook een ervaring die hij had als kind onder een rozen-appelboom. Thich Nhat Hanh vertelt het verhaal over deze ervaring als volgt:
“Toen negen jaar oud was mochten hij en zijn schoolvriendjes mee naar een ritueel in verband met het eerste ploegen van de akkers (het begin van het landbouwseizoen). Ieder jaar stond koning Suddhodana (Siddhartha’s vader) aan het hoofd van deze ceremonie. Gotami, Siddhartha’s stiefmoeder, had voor de gelegenheid Siddhartha in zijn beste kleren gestoken.
Het ritueel vond plaats op een van de meest vruchtbare akkers van het koninkrijk. Brahmaanse priesters begonnen de ceremonie door te reciteren uit de heilige geschriften, de Veda’s. Vervolgens ploegde de koning, geholpen door twee legerofficieren, de eerste voor van de akker, toegejuicht door de verzamelde menigte. Het ploeg- en zaaiseizoen was begonnen! In de voetsporen van de koning begonnen de boeren hun eigen akkers te ploegen.
Siddhartha stond aan de rand van een van de akkers en zag hoe een boer zijn waterbuffel vastmaakte aan zijn ploeg. Terwijl hij met een hand de ploeg controleerde, spoorde de boer de waterbuffel aan met zijn andere hand. De waterbuffel ging gebukt onder het gewicht van de zware ploeg. De zon brandde op de boer, zijn lichaam glom van het zweet. De ploeg verdeelde de rijke aarde in twee keurige voren.
Siddhartha nam waar dat bij het omploegen van de aarde wormpjes en andere kleine diertjes in tweeën werden gehakt en in de hete zon bleven liggen tot ze dood waren. Vogels die boven de akker vlogen, zagen dat en doken naar beneden voor een feestmaal. Daarop suisde een havik neerwaarts, sloeg een van de vogels in de klauwen, en ging ermee vandoor.
Siddhartha was dit alles gewaar onder de brandende zon en ook hij raakte volop bezweet. Hij rende naar de schaduw van een rozen-appelboom om al wat hij had gezien te verwerken. Hij ging zitten en kruiste zijn benen. Hij sloot zijn ogen. Zo zat hij lange tijd, stil en rechtop, verwerkend wat hij had gezien op de akker. Terwijl hij daar zat kwam zijn familie naar de velden met lekkernijen om het ploegfeest te vieren. Er werd gezongen en gedanst. Maar zelfs nadat de festiviteiten begonnen waren, bleef Siddhartha in stilte zitten.
Siddhartha was nog steeds in beslag genomen door wat hij op de akker had gezien, toen de koning en koningin langs kwamen. Zij zagen verwonderd hoe Siddhartha daar in zulke diepe concentratie zat. Zijn moeder was tot tranen geroerd toen ze zag hoe prachtig Siddhartha was. Toen ze dichterbij kwam, keek de jongen op en zei: “Moeder, het reciteren van geschriften helpt de wormpjes en vogels niet.”
Later, nadat de Buddha al lange tijd aan het beoefenen was, dacht hij terug aan deze ervaring toen hij negen jaar oud was. Hij dacht eraan terug hoe hij voor de eerste keer in meditatie had gezeten in de koele schaduw van een rozen-appelboom op de eerste dag van het ploegseizoen.
