12/03/2024
๐๐ถ๐ธ๐ธ๐ฒ๐น๐
De regel luidt: gaat โt over de Nederlandse taal, dan laten wij, zelfbenoemde taalexperts, ons never nooit kennen. Wij hebben antwoord op elke vraag, weten alles. En weten we het niet, dan geven we er een draai aan. Land der Blinden, kom maar op.
Dus daar is Moos, tijdens de lunch. Open vraag: โHoe zit โt nou eigenlijk met dikwijls? Hoe spreek je dat uit? Zeg je echt โdikkelsโ?โ
Een half dozijn zelfbenoemde taalexperts op kantoor valt stil, inclusief ondergetekende, het stadion waar in de laatste seconde het verliezende eigen doelpunt wordt gescoord. Die zagen we niet aankomen. Wat volgt zijn enkele zwabberpogingen op goal, steevast een meter naast:
โ Tuurlijk dikkels, wat anders?
โ Dikwels toch?
โ Dickels met een c dacht ik.
โ Sowieso geen dik wijls.
Hoogste tijd voor wat nuance vinden wij vanille-experts, maar waar haal je die zo snel vandaan? Beter om het balletje subtiel terug te spelen op de vrager:
โ Ligt eraan waar je vandaan komt he.
โ Boven de rivieren zeggen ze dik-wijls, in Brabant dikkels. Dus wat bedoel je eigenlijk, Moos?
Moos, bij lange na niet tevreden met de magere hulp, schampert: โNou eh โexpertsโ, valt me tegen van jullie. Dikkelsโฆ yeah right.โ
En ja hoor, zoals altijd in dergelijke situaties, staat ook hier expert Eenoog op, rechtstreeks over uit het Land der Blinden:
โ Herman van Veen. Die weet โt.
โ Herman van Veen??
โ Zeker. Die heeft er namelijk een liedje over, en dat gaat zo: tomtiedoe dik-weeeels wa-poeptiedomdom. Zoek maar op.
Dikkels. Als woord an sich moet ik zeggen: klinkt zelfverzekerd. โDoe die van mij met extra dikkelsโ, of: โHoe heb jij ze het liefst? Met flinke dikkels erop natuurlijk.โ Doe je iets stoers, ben je een bikkel. Neem je een softijsje, dan liefst met spikkels.
Probleem met dit soort auditieve vraagstukjes is: hoe vaker je ze hoort, hoe vreemder ze klinken. Dikkels? Dik-wijls? Het wringt van alle kanten.
Over naar de echte kenner. Wat blijkt is dit: je spreekt het inderdaad uit als dikkels, geen dikwijls. Best jammer, want hierdoor herken je het oorspronkelijke woord niet meer. โDikwijlsโ komt uit het Middelnederlands: โdicke wilenโ. โDickโ betekent โvaakโ, โwileโ betekent โtijdโ.
Dan een openbaring: in โdikwijlsโ zit zowaar een lijntje naar het alom populaire โdickโ.
Koren op de molen natuurlijk van de boys van de dickpics. Ze sturen ze dikkels, maar praten daarbij over hun snikkels.
Taal, โt blijft een wonderlijk ding.
