03/03/2026
ഒരു നിമിഷം കണ്ണടച്ചാൽ മതി — കടന്നുപോയ റമദാൻ സായാഹ്നങ്ങൾ ഒരു പഴയ പാട്ടുപോലെ മനസ്സിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തും. അതിന്റെ ഈണം മാറില്ല; എപ്പോൾ കേൾക്കുമ്പോഴും കണ്ണ് നനയും.
എന്റെ മാറഞ്ചേരിയിലെ ഇടവഴികളിൽനിന്ന് ഒഴുകിവന്ന നോമ്പുതുറയുടെ മണവും മന്ത്രവും. ബെംഗളൂരുവിലെ കൃഷ്ണരാജപുരത്തിരുന്ന് ഉള്ളുരുകിച്ചൊല്ലിയ പ്രാർഥനകൾ. തെലങ്കാനയിലെ കൊത്തൂരിൽ ഹൃദയം കൊണ്ട് പങ്കുവെച്ച ഇഫ്താറുകൾ. കൊൽക്കത്തയിലെ തെരുവുകളിൽ ഒരു കഷണം റൊട്ടി പോലും സ്നേഹത്തിന്റെ വിരുന്നാക്കി മാറ്റിയ മനുഷ്യർ. അബുദാബിയിലെ മുറൂർ റോഡിൽ നാടിനെ ഓർത്ത് നെഞ്ച് പിടഞ്ഞ രാത്രികൾ. ദുബായിലെ റാസൽഖോറിൽ ഇന്നും കണ്ണീരൊപ്പുന്ന സന്ധ്യകൾ. തൃശൂരിലെ കുറ്റൂരിൽ സ്നേഹം മാത്രം പകർന്നുതന്ന മനുഷ്യരുടെ പുഞ്ചിരികൾ.
ഓരോ ഇടവും ഓരോ മനുഷ്യനും ഉള്ളിൽ ഒരു തരി വെളിച്ചമായി ഇപ്പോഴും കത്തുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ, ആ വെളിച്ചങ്ങളിൽ ചിലത് ഇന്ന് നക്ഷത്രങ്ങളായി ആകാശത്ത് മിന്നിത്തെളിയുന്നു. നമ്മുടെ രുചിമുകുളങ്ങളെ ഉണർത്തിയ കൈകൾ, നമ്മുടെ ഹൃദയത്തോട് ചേർന്നുനിന്ന മനുഷ്യർ — അവരിൽ പലരും ഇനി ഒരു നോമ്പുതുറയ്ക്കും വരില്ല. ആ ഇരിപ്പിടങ്ങൾ ഇനി എന്നും ഒഴിഞ്ഞുതന്നെ കിടക്കും. അവിടേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ ഉള്ളിൽ കനൽ എരിയുന്നുണ്ട്.
ഇന്ന് ഈ ലോകത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ — വിളമ്പാൻ അടുക്കളയില്ലാത്ത വീടുകൾ; ഒരു ഗ്ലാസ് വെള്ളം പോലും കിട്ടാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങൾ. അവരുടെ സായാഹ്നങ്ങൾക്ക് നമ്മുടേതുപോലെ ഓർമ്മകളുടെ മധുരമില്ല — അവിടെയുള്ളത് അതിജീവനത്തിന്റെ കയ്പ് മാത്രം. ഈ ലോകം എങ്ങോട്ടാണ് പോകുന്നതെന്ന് ഓർക്കുമ്പോൾ ഒരു വിറയൽ ഉള്ളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.
പക്ഷേ, ഈ ഇരുട്ടിന്റെ നടുവിലും മറ്റുള്ളവർക്കുവേണ്ടി ജീവിക്കുന്ന, കണ്ണീരൊപ്പുന്ന, ഒരു പിടി ചോറ് പങ്കിടുന്ന, പ്രാർഥനയിൽ അപരിചിതരെപ്പോലും ചേർത്തുനിർത്തുന്ന ഒരുപാട് പ്രിയമനുഷ്യർ നമുക്ക് ചുറ്റുമുണ്ട്. അവരാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ ബാക്കിയുള്ള വെളിച്ചം. അവരിലേക്ക് ഒന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കിയാൽ മതി — നമ്മൾ നന്നാകും, സമ്പന്നരാകും, മനുഷ്യരാകും.
എല്ലാവർക്കും ശുഭരാത്രി. ഈ ലോകം സമാധാനത്തോടെ ഉറങ്ങട്ടെ.
✍️ജഹാംഗീർ ഇളയേടത്ത്